Գլխավոր էջ
Շաբաթվա հոդված
Փոքր սառցե դարաշրջան, սառցադաշտերի տարածաշրջանային ընդարձակման և խստաշունչ ձմեռների ժամանակաշրջան, երբ Եվրոպայում, հատկապես Հյուսիսատլանտյան տարածաշրջանում նկատվել է ջերմաստիճանի զգալի՝ միջինից ցածր անկում: Այն հայտնի է որպես ցուրտ շրջան, բայց գլոբալ առումով սառեցումը միատեսակ և համաշխարհային մասշտաբներով միաժամանակ և նույն ուժգնությամբ չի եղել, հետևաբար իրական սառցե դարաշրջան չի կարող համարվել:
Փոքր սառցե դարաշրջան տերմինը գիտական գրականության մեջ ներմուծել է սառցադաշտերի և կլիմայի փոփոխության մասնագետ Ֆրանսուա Է. Մաթեսը, 1939 թվականին: Այս ժամանակահատվածը պայմանականորեն համարվում է 16-րդ դարից մինչև 19-րդ դարերը, սակայն որոշ մասնագետներ նախընտրում են այլընտրանքային ժամանակահատված՝ մոտ 1300 թվականից մինչև մոտ 1850 թվականը։
ՆԱՍԱ-ի առցանց հրատարակչական աղբյուրը (ՆԱՍԱ Երկրի աստղադիտարան) առանձնացրել է երեք հատկապես ցուրտ ժամանակահատվածներ։ Մեկը սկսվել է մոտավորապես 1650 թվականին, մյուսը՝ մոտավորապես 1770 թվականին, իսկ վերջինը՝ 1850 թվականին, որոնք բոլորն էլ բաժանվել են թեթևակի տաքացման ժամանակահատվածներով։ Կլիմայի փոփոխության միջպետական հանձնաժողովի երրորդ գնահատման զեկույցը համարել է, որ ՓՍԴ-ի ժամանակագրությունը և ազդեցության ենթարկված տարածքները ենթադրում են հիմնականում տարածաշրջանային կլիմայական փոփոխություններ, այլ ոչ թե գլոբալ համաժամանակյա սառցապատման աճ։ Առավելագույնը, այդ ընթացքում Հյուսիսային կիսագնդում դիտվել է ընդամենը չափավոր սառեցում։
Առաջարկվել են մի քանի պատճառներ՝ արեգակնային ակտիվության ցիկլային մինիմումներ (Մաունդերի մինիմում), հրաբխային ակտիվության բարձրացում, օվկիանոսային հոսանքների շրջապտույտային փոփոխություններ, Երկրի ուղեծրի և առանցքային թեքության (հասարակածի և նրա ուղեծրի առանցքի միջև անկյուն) տատանումներ (ուղեծրային ֆորսինգ, կամ Միլանկովիչի ցիկլեր), գլոբալ կլիմային բնորոշ փոփոխականություն և մարդկային բնակչության նվազում (օրինակ՝ Չինգիզ խանի իրականացրած կոտորածների, սև մահվան և Ամերիկայում եվրոպացիների հետ բնիկների շփման արդյունքում առաջացած համաճարակների պատճառով)
Ավելին⇒
Նորություններ
Շարունակվող իրադարձություններ՝ Իսրայելա-ամերիկյան հարվածներ Իրանին (2026) • Իրանի բողոքի ցույցեր • Ռուսաստանի ներխուժում Ուկրաինա
- ապրիլի 25-ին կրակոցներ են հնչել Վաշինգտոն քաղաքի Վաշինգտոն Հիլթոն հյուրանոցում անցկացվող Սպիտակ տան թղթակիցների ամենամյա ընթրիքի անվտանգության ստուգման գլխավոր գոտու մոտ․ ԱՄՆ-ի նախագահ Դոնալդ Թրամփը, առաջին տիկին Մելանյա Թրամփը, փոխնախագահ Ջեյ Դի Վենսը և Կաբինետի անդամները տարհանվել են ԱՄՆ-ի Գաղտնի ծառայության կողմից:
- ապրիլի 15-ին Կիպրոսի Պեյա քաղաքում ավարտվել է 2026 թվականի շախմատի հավակնորդների մրցաշարը։ Տղամարդկանց մրցաշարի հաղթող է դարձել ուզբեկ շախմատիստ Ժավոխիր Սինդարովը, որն այս տարի կմրցի գործող չեմպիոն Գուկեշ Դոմարաջուի հետ։
- ապրիլի 12-ին Հունգարիայի ընդդիմադիր առաջնորդ Պետեր Մադյարը (լուսանկարում) հաղթել է Հունգարիայի խորհրդարանական ընտրություններում՝ պարտության մատնելով երկիրը 16 տարի կառավարող Վիկտոր Օրբանին։
- մարտից «Յարխուշտան» այսուհետ կհնչի որպես Հայաստանի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի պաշտոնական հիմն։
- ապրիլի 1-ին ՆԱՍԱ-ն տվել է Լուսնի մոտով անցնող «Արտեմիս II» (լուսանկարում) առաքելության մեկնարկը, որը Երկրի ցածր ուղեծրից անցնող անձնակազմով առաջին առաքելությունն է 1972 թվականի «Ապոլոն 17»-ից ի վեր:
- մարտի 28-ին Ամերիկայի միացյալ նահանգներում Դոնալդ Թրամփի երկրորդ վարչակազմի քաղաքականության դեմ կազմակերպվել են ավելի քան 3300 բողոքի ցույցեր, որոնց մասնակցել են 8-9 մլն մարդ։
Վերջերս մահացածներ՝ Նադյա Ֆարես • Նատալի Բայ • Միրչա Լուչեսկու • Զորի Բալայան
Գիտե՞ք, որ․․․
- ․․․Նեպտունի հայտնի խոր կապույտ գույնը երկար ժամանակ չափազանցված էր պատկերներում, և միայն 2023 թվականի վերամշակումը ցույց տվեց, որ այն ընդամենը փոքր-ինչ ավելի կապույտ է, քան Ուրանը (լուսանկարում):
- ․․․70-80 տարեկան առանձնյակին անվանել են արքայի անունով և ծրագրել, որ նա շատ կանայք ունենա։
- ․․․տարվա մեջ կա ամիս, երբ ֆինանսական շուկայում արժեթղթերի գներն ավելի շատ են աճում, քան ցանկացած այլ ամսում։
- ․․․այս «կորուսյալ աշխարհը» թույլ է տվել կենդանիների և մարդկանց ազատ տեղաշարժը աշխարհամասի և Բրիտանական կղզիների միջև։
- ․․․այս անձը ամսագրերում տպագրված գովազդի միջոցով 49,95 դոլարով վաճառել էր «արևային էներգիայով աշխատող հագուստի չորանոց»։ Գնորդները ստացել էին լվացքի պարանի մի կտոր։
- ․․․այս յուրահատուկ մարդիկ դարձել են մշակութային երևույթ, և նրանց համար քաղաքը հատուկ դիտահրապարակներ է կառուցում (լուսանկարում)։
Ներկայացում
Վիքիպեդիան առցանց, բազմալեզու, խմբային հանրագիտարանային նախագիծ է, որն աշխատում է վիքի ձևաչափով։ Նախագիծը նպատակ ունի տրամադրել ազատ, հավաստի և ստուգելի բովանդակություն, որը յուրաքանչյուրը կարող է փոփոխել և բարելավել։
Վիքիպեդիան առաջնորդվում է հիմնարար սկզբունքներով, իսկ բովանդակությունը հրապարակվում է Creative Commons BY-SA արտոնագրի ներքո։ Այն կարելի է պատճենել և օգտագործել՝ պահպանելով սույն արտոնագրի պայմանները։ Վիքիպեդիայում ողջ տեղեկատվությունը ներկայացված է ազատ, առանց գովազդի և իր օգտագործողների անձնական տվյալների օգտագործման։
Վիքիպեդիայի հոդվածների հեղինակները կամավորներն են։ Նրանք կոորդինացնում են իրենց ջանքերը համաձայն համայնքում ընդունված կանոնների և ուղեցույցների ու առանց առաջնորդների։
| Այս պահին Հայերեն Վիքիպեդիայում կա՝ | |
| 326 033 հոդված |
679 ակտիվ խմբագիր |
Համագործակցություն
Վիքիպեդիան հանրագիտարան է, որն ստեղծվել և զարգանում է քեզ նման այցելուների կողմից։ Այստեղ գործում է «մեկը բոլորի համար, բոլորը՝ մեկի համար» սկզբունքը։
Առաջին անգա՞մ ես փորձում. օգտվի՛ր օգնության դասընթացից։ Չգիտես՝ ինչի՞ց սկսել. ահա մի քանի խորհուրդ։
Մասնակցի՛ր այս ամիս կազմակերպվող նախագծերին։
- Ֆինանսատնտեսական վիքիամիս 2026
- CEE Spring 2026
- Համագործակցություն ԵՊՀ Իջևանի մասնաճյուղի հետ
- Հոդվածներ «Գյուղատնտեսական հանրագիտարանից»
- «Վիքիպեդիա» կրթական ծրագիր
- Բժշկական կարևորագույն հոդվածներ
Այս օրը պատմության մեջ
- 1219 թ. – մահացել է Կիլիկիայի հայկական թագավորության թագավոր Լևոն Բ-ն (ծն. 1150 թ.)։
- 1509 թ. – Իսպանացիները հիմնեցին Սան Խուան քաղաքը, ներկայիս Պուերտո Ռիկոյի մայրաքաղաքը։
- 1512 թ. – մահացել է Լեոնարդո դա Վինչին, վերածննդի ժամանակաշրջանի իտալացի հանրահռչակ գեղանկարիչ, գիտնական, գյուտարար (ծն. 1452 թ.)։
- 1905 թ. – ծնվել է Կամսար Ավետիսյանը, հայ աշխարհագրագետ և մանկավարժ (մահ. 1976 թ.)։
- 1945 թ. – Խորհրդային զորքերը գրավեցին Բեռլինը և գերմանական զորքերի հրամանատար գեներալ Հելմուտ Վեյդլինգը հրաման տվեց Բեռլինի կապիտուլյացիայի մասին։
- 1965 թ. – մահացել է Հրաչյա Քոչարը, հայ գրող (ծն. 1910 թ.)։
- 1975 թ. – ծնվել է Դևիդ Բեքհեմը, անգլիացի հանրաճանաչ նախկին ֆուտբոլիստ։
- 1982 թ. – Ֆոլկլենդյան պատերազմի ժամանակ բրիտանական ատոմային սուզանավը խորտակեց արգենտինական «Գեներալ Բելգրանո» նավը, մահացավ 323 մարդ։
- 1997 թ. – Թոնի Բլեերը դարձավ Միացյալ Թագավորության վարչապետ։
- 2011 թ. – ԱՄՆ հատուկ ծառայությունները Պակիստանում սպանեցին Ուսամա բեն Լադենին։
Օրվա պատկեր
