Գլխավոր էջ

Վիքիպեդիա

Ազատ հանրագիտարան, որը կարող է խմբագրել յուրաքանչյուր ոք։

Շաբաթվա հոդված

Քրիստափոր Կոլումբոսի ճանապարհորդություններ, 1492-1504 թվականներին անդրատլանտյան չորս ծովային արշավախմբեր դեպի Ամերիկա, որոնք իտալացի հետախույզ և ծովագնացը Քրիստափոր Կոլումբոսըի գլխավորել է Իսպանիայի կաթոլիկ միապետների հովանու ներքո։ Այս ուղևորությունների շնորհիվ եվրոպացիները բացահայտել են Նոր Աշխարհը, ինչը կարևոր խթան է հանդիսացել Եվրոպայում «Աշխարհագրական մեծ հայտնագործությունների դարաշրջան» անունով հայտնի ժամանակաշրջանի համար։ Այս շրջանը նշանավորվել է Ամերիկայի գաղութացմամբ, դրան հաջորդած կենսաբանական փոխանակմամբ և անդրատլանտյան առևտրի սկիզբնավորմամբ։ Այս իրադարձությունների հետևանքները զգալի են մինչ օրս և հաճախ դիտարկվում են որպես Արդի ժամանակաշրջանի սկիզբ։

Ծնունդով ջենովացի լինելով՝ Կոլումբոսը փորձառու ծովագնաց է դարձել և նպատակադրվել է նավարկել դեպի արևմուտք՝ Հնդկաստան, Չինաստան, Ճապոնիա և Համեմունքների կղզիներ։ Այս տարածաշրջանները համարվել են Արևելյան Ասիայի համեմունքների և այլ թանկարժեք արևելյան ապրանքների հիմնական աղբյուրը, որոնք այլապես հասանելի էին միայն երկար ու վտանգավոր ցամաքային ճանապարհներով։ Ասիան ուսումնասիրելու հարցում Կոլումբոսը մասամբ ոգեշնչվել է 13-րդ դարի իտալացի ճանապարհորդ Մարկո Պոլոյիյիյիյից հուշերով։ Քանի որ Կոլումբոսը սկզբում վստահ է եղել, որ հասել է հենց Ասիա (Հնդկաստան), Բահամյան և Կարիբյան ավազանի մյուս կղզիները ստացել են «Վեստ Ինդիա» (բառացի՝ Արևմտյան Հնդկաստան) անվանումը։

Կոլումբուսի ճանապարհորդությունների ժամանակ Ամերիկա մայրցամաքը բնակեցված է եղել հնդկացիներով, և Կոլումբոսը հետագայում անձամբ մասնակցել է Ամերիկայի իսպանական նվաճմանը։ Կոլումբոսը մահացել է 1506 թվականին, իսկ հաջորդ տարի Նոր Աշխարհն ստացել է «Ամերիկա» անվանումը՝ ի պատիվ իտալացի հետազոտող Ամերիգո Վեսպուչիի, որն ապացուցել է, որ այդ հողերը ոչ թե Ասիայի մաս են, այլ բոլորովին նոր, առանձին մայրցամաք։ Դեպի Ասիա տանող արևմտյան ծովային ուղու որոնումներն ավարտվել են միայն 1521 թվականին, երբ Մագելանի արշավախումբը կտրել-անցել է Խաղաղ օվկիանոսը և հասել Հարավարևելյան Ասիա և, վերադառնալով Եվրոպա, իրականացրել է պատմության մեջ առաջին շուրջերկրյա նավարկությաունը։

Կոլումբոսի ժամանակաշրջանի շատ եվրոպացիներ ենթադրել են, որ Եվրոպան, Ասիան և Աֆրիկան շրջապատված են մեկ ամբողջական օվկիանոսով, չնայած սկանդինավյան ծովագնացները դեռևս 986 թվականից բնակություն էին հաստատել Գրենլանդիայում և Հյուսիսային Ամերիկայում: Սկանդինավյանները հարյուրավոր տարիներ շարունակ պահպանել են իրենց ներկայությունը Հյուսիսային Ամերիկայում, սակայն 15-րդ դարի սկզբին նրանց հյուսիսամերիկյան բնակավայրերի և Եվրոպայի միջև կապը գրեթե դադարել էր, իսկ այդ մասին անտեղյակ են եղել հարավային Եվրոպայում:

Մինչև 15-րդ դարի կեսերը Եվրոպան Մոնղոլական կայսրության հովանու ներքո (Pax Mongolica կամ «Մոնղոլական խաղաղություն») անվտանգ ցամաքային ուղիներով կարողացել է հասնել Չինաստան և Հնդկաստան՝ ներկրելու թանկարժեք ապրանքներ, ինչպիսիք են մետաքսը, համեմունքները և օփիոիդները։ 1453 թվականին թուրքական Օսմանյան կայսրությանում Կոստանդնուպոլսի գրավումիցը հետո Մետաքսի ցամաքային ճանապարհըի հայտնվել է մահմեդական տերությունների վերահսկողության ներքո։ Եվրոպական երկրները ստիպված են եղել մրցակցել միմյանց հետ՝ դեպի Ասիա տանող նոր, այլընտրանքային ծովային ուղիներ ունենալու համար։ Ավելին⇒

Նորություններ

← «Նորություններ»

Շարունակվող իրադարձություններ՝ Իսրայելա-ամերիկյան հարվածներ Իրանին (2026) • Իրանի բողոքի ցույցեր • Ռուսաստանի ներխուժում Ուկրաինա

օգոստոսի 25-ին Նեպալի և Տիբեթի ինքնավար շրջանում Թրիշուլի գետի երկայնքով տեղի են ունեցել ջրհեղեղներ ու ցեխային սողանքներ: Նեպալում զոհվել է առնվազն 389 մարդ, 910 մարդ, այդ թվում՝ ավելի քան 200 զբոսաշրջիկ, անհետ կորած են համարվում, չինացի պաշտոնյաները հայտնել են Տիբեթում երեք մահվան և 558 անհետ կորածի մասին։
Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանն արժանացել է գերմանական խաղաղության մրցանակին։
օգոստոսի 15-ին Ինդոնեզիայում տեղի ունեցած երկրաշարժի հետևանքով զոհվել է ավելի քան 69 մարդ։
ԱՄՆ-ի պետական պարտքը գերազանցել է 40 տրիլիոն դոլարի շեմը. 2017 թվականի հունվարին՝ Դոնալդ Թրամփի առաջին նախագահության սկզբում, պետական պարտքը կազմել է մոտ 19,95 տրիլիոն դոլար, և այդ ժամանակից ի վեր այն ավելի քան կրկնապատկվել է։
օգոստոսի 12-ին տեղի է ունեցել Արեգակի խավարում (լուսանկարում), որի ամբողջական փուլը տեսանելի է եղել Ռուսաստանում, Դանիայում, Իսլանդիայում, Իսպանիայում և Պորտուգալիայում:
օգոստոսի 2-ին կայացել է Հայաստանի Ազգային ժողովի 9-րդ գումարման անդրանիկ նիստը։
հուլիսի 30-ին տասը հոգանոց լեռնագնացների խումբը զոհվել է ձնահյուսի հետևանքով, որոնց թվում էր 14 ութհազարական լեռներ գրաված Նիրմալ Պուրջան (լուսանկարում)։
հուլիսի վերջին երեք օրերին Մարոկկոյից Սեուտա է մտել շուրջ 50.000-60.000 միգրանտ, ինչի հետևանքով իսպանական կողմում գրանցվել է առնվազն 57 մահ և ստեղծվել է հումանիտար լուրջ ճգնաժամ:

Վերջերս մահացածներ՝ Ռատկո Մլադիչ • Հրաչյա Գասպարյան • Դոլլի Փարթոն • Հեյդեն Փանեթիեր • Նիրմալ Պուրջա

Հաջորդ թողարկում | Պահոց | Խմբագրել

Գիտե՞ք, որ․․․

← «Գիտե՞ք, որ...»

․․․ավստրիացի այս ճարտարապետի միակ շինությունը նոր հայրենիքում հանրային զուգարանն էր (լուսանկարում)։
․․․գաճաճ պետության տարածքի կեսից ավելին զբաղեցնում են լեռները։
․․․Մոսկվայի կենդանաբանական այգու հայտնի բնակիչ Շանգո փիղը ոչ միայն փախցնում էր իրեն դիտողների զանազան իրերը, այլև մարում էր գերմանական հրկիզող ռումբերը։
․․․Շվեդիան և Շվեյցարիան միավորել են իրենց ուժերը՝ օգնելու չինացիներին խուսափել իրենց երկրները շփոթելուց։
․․․Նյու Յորքի տաքսիներում երբեմն մոռանում են աշխարհի ամենահազվագյուտ նամականիշերը (լուսանկարում), որոնց արժեքը 130․000 դոլար է։
․․․120 տարուց ավելի ֆուտբոլային երկու ռեկորդ պատկանում էր անգլիացի այս զինվորականին, և երկուսն էլ գերազանցվեցին 21-րդ դարի սկզբին՝ մեկ տարվա ընթացքում:

Հաջորդ թողարկում | Արխիվ | Խմբագրել

Ներկայացում

Վիքիպեդիան առցանց, բազմալեզու, խմբային հանրագիտարանային նախագիծ է, որն աշխատում է վիքի ձևաչափով։ Նախագիծը նպատակ ունի տրամադրել ազատ, հավաստի և ստուգելի բովանդակություն, որը յուրաքանչյուրը կարող է փոփոխել և բարելավել։

Վիքիպեդիան առաջնորդվում է հիմնարար սկզբունքներով, իսկ բովանդակությունը հրապարակվում է Creative Commons BY-SA արտոնագրի ներքո։ Այն կարելի է պատճենել և օգտագործել՝ պահպանելով սույն արտոնագրի պայմանները։ Վիքիպեդիայում ողջ տեղեկատվությունը ներկայացված է ազատ, առանց գովազդի և իր օգտագործողների անձնական տվյալների օգտագործման։

Վիքիպեդիայի հոդվածների հեղինակները կամավորներն են։ Նրանք կոորդինացնում են իրենց ջանքերը համաձայն համայնքում ընդունված կանոնների և ուղեցույցների ու առանց առաջնորդների։

Այս պահին Հայերեն Վիքիպեդիայում կա՝
331 460 հոդված	626 ակտիվ խմբագիր

Համագործակցություն

Վիքիպեդիան հանրագիտարան է, որն ստեղծվել և զարգանում է քեզ նման այցելուների կողմից։ Այստեղ գործում է «մեկը բոլորի համար, բոլորը՝ մեկի համար» սկզբունքը։

Առաջին անգա՞մ ես փորձում. օգտվի՛ր օգնության դասընթացից։ Չգիտես՝ ինչի՞ց սկսել. ահա մի քանի խորհուրդ։

Մասնակցի՛ր այս ամիս կազմակերպվող նախագծերին։