Գլխավոր էջ

Վիքիպեդիա

Ազատ հանրագիտարան, որը կարող է խմբագրել յուրաքանչյուր ոք։

Շաբաթվա հոդված

Արհեստական բանականության բում, արհեստական բանականության (ԱԲ) ոլորտում արագ աճի շրջան: Ներկայիս բումը շարունակական շրջան է, որը սկզբնապես սկսվել է 2010-2016 թվականներին, բայց ավելի արագ է զարգացել 2020-ական թվականներին: Օրինակներից են գեներատիվ ԱԲ տեխնոլոգիաները, ինչպիսիք են OpenAI-ի նման ընկերությունների ստեղծած մեծ լեզվական մոդելները և ԱԲ պատկերների գեներատորները, ինչպես նաև գիտական առաջընթացները, ինչպիսիք են Google DeepMind- ի գլխավորած սպիտակուցների ֆոլդինգի կանխատեսումը: Այս շրջանը երբեմն անվանում են ԱԲ գարուն՝ նախորդ ԱԲ ձմեռների հետ համեմատելով: 2025 թվականի դրությամբ ChatGPT չատբոտը աշխարհում 4-րդ ամենաշատ այցելվող կայքն է՝ Google-ից, YouTube-ից և Facebook-ից հետո:

1950 թվականին Ալան Թյուրինգն առաջարկել է «Մտածող մեքենաների» գաղափարը։ Սրանք համակարգիչներ էին, որոնք կկարողանային մտածել մարդկանց հետ նույն մակարդակում: Նա սկսել է իր հայտնի «Թյուրինգի թեստը», որտեղ հարցաքննիչին տրամադրվում է 2 նյութ, և նրանք պետք է որոշեն, թե դրանցից որն է արհեստական բանականության, և որը՝ մարդու կատարածը: 1956 թվականին Ջոն Մաքքարթին առաջին անգամ օգտագործել է «արհեստական բանականություն» տերմինը և ի վերջո կոչվել է արհեստական բանականության հայր:

1956 թվականին տեղի է ունեցել Դարթմութի կոնֆերանսը, որը կազմակերպել էին Ջոն Մաքքարթին, Նաթանիել Ռոչեսթերը, Մարվին Մինսկին և Կլոդ Շենոնը: Այս կոնֆերանսը համարվում է արհեստական բանականության ծննդավայրը որպես ուսումնասիրության ոլորտ, քանի որ 2 ամիս տևողությամբ սեմինար է անցկացվել։ Այս սեմինարի ընթացքում առաջատար հետազոտողները ուսումնասիրել են այնպիսի մեքենաներ ստեղծելու հայեցակարգը, որոնք կարող են ընդօրինակել մարդկանց բանականությունը։

1958 թվականին Ջոն Մաքքարթին ստեղծեց LISP ծրագրավորման լեզուն: LISP-ը նշանակում է «Ցանկերի մշակում» («List Processing») և աշխատում է որպես արհեստական բանականության հիմնական ծրագրավորման լեզու: Այս ծրագրավորման լեզուն մեծ ճանաչում է ձեռք բերել Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտում (MIT)՝ օգտագործվելով արհեստական բանականության հետ կապված բազմաթիվ նախագծերում, ինչպիսին է IBM 704- ը։ Չնայած, շատ լեզուների զարգացում և անկում են ապրել, LISP-ը մնում է արհեստական բանականության ամենատարածված ծրագրավորման լեզուն Միացյալ Նահանգներում:

1962 թվականին, արհեստական բանականության վերաբերյալ հետազոտությունները շարունակելու նպատակով, Ջոն Մաքքարթին հիմնադրել է Սթենֆորդի արհեստական բանականության լաբորատորիան (SAIL): SAIL-ը դարձել է արհեստական բանականության հետազոտությունների կարևոր կենտրոն՝ նպաստելով ոլորտի բազմաթիվ առաջընթացներին: Այդ առաջընթացներից մի քանիսը ներառում են ռոբոտաշինությունը, բժշկական ախտորոշումը, բնական լեզվի մշակումը, ինքնավար տրանսպորտային միջոցները և այլն: Ջոն Մաքքարթին նաև Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտի (MIT) առաջին արհեստական բանականության լաբորատորիայի համահիմնադիրն է, որն այժմ հայտնի է որպես MIT համակարգչային գիտության և արհեստական բանականության լաբորատորիա: Ավելին⇒

Նորություններ

Շարունակվող իրադարձություններ՝ Իսրայելա-պաղեստինյան պատերազմ (2023-ներկա) • Ռուսաստանի ներխուժում Ուկրաինա

Որոշվել են 2025 թվականի՝
հունվարի 3-ին Միացյալ Նահանգները հարվածներ է հասցրել Վենեսուելայի մի քանի թիրախների, այդ թվում՝ մայրաքաղաք Կարակասին։ Երկրի նախագահ Նիկոլաս Մադուրոն և նրա կինը գերի են վերցվել (լուսանկարում)։
հունվարի 2-ին Հասարակածային Գվինեան իր մայրաքաղաքը Մալաբոյից տեղափոխել է Սյուդադ դե լա Պաս։
հունվարի 2-ին Մեքսիկայի Գեռերո նահանգի Սան Մարկոս քաղաքի մոտ 6,5 մագնիտուդ հզորությամբ երկրաշարժ է տեղի ունեցել։
հունվարի 1-ին Շվեյցարիայի Կրանս Մոնտանա քաղաքում Նոր տարվա տոնակատարության ժամանակ բարում բռնկված հրդեհի հետևանքով զոհվել է առնվազն 40 մարդ։
դեկտեմբերի 29-ին Գերմանիայի Գելզենկիրխեն քաղաքում գտնվող բանկից (լուսանկարում) գողացել են 30 մլն եվրո արժողությամբ իրեր։
դեկտեմբերի 28-ին Իրանում բողոքի ցույցեր են սկսվել տնտեսական վատթարացման, Իրանական ռիալի արժեքի կտրուկ անկման և շուկայի անկայունության դեմ։
դեկտեմբերի 14-ին Սիդնեյի Բոնդի լողափում, Խանուկայի մեծ տոնակատարության ժամանակ, տեղի է ունեցել հակասեմական ահաբեկչական հարձակում, կա 16 զոհ և 42 վիրավոր:
դեկտեմբերի 13-ին Ռոդ Այլենդի Փրովիդենս քաղաքի Այվի լիգայի համալսարանում ավարտական քննության նիստի ժամանակ կրակոցներ են հնչել, կա 2 զոհ և 9 վիրավոր:
դեկտեմբերի 11-ին Բուլղարիայի կառավարությունը հրաժարական է տվել լայնածավալ բողոքի ցույցերի ֆոնին, որոնք տեղի են ունեցել երկրի տարբեր քաղաքներում։

Վերջերս մահացածներ՝ Բրիժիտ Բարդո • Բահրամ Բեյզայ • Քրիս Ռի • Ռոբ Ռայներ • Լևոն Օգանեզով

Հաջորդ թողարկում | Պահոց | Խմբագրել

Գիտե՞ք, որ․․․

․․․մեքսիկական Հիսուսը (լուսանկարում) Ռիոյի Հիսուսից բարձր է, սակայն շուտով․․․ 😉
․․․մոսկվացի հայ հավաքորդի պատկերասրահում որպես նկարների հեղինակ հայտնվել ցանկացող հայ նկարիչը այնտեղ հայտնվեց որպես մեկ այլ նկարչի կտավի հերոս։
․․․Բուբուբու քաղաքն իր անունը ստացել է կա՛մ շոգեքարշի շչոցից, կա՛մ ջրի աղբյուրի ձայնից։
․․․Նյուքասլում գործող ռոք խումբը բաղկացած է հինգ մարդուց և յոթ խոզից։
․․․կկվով ժամացույց (լուսանկարում) կարող է լինել նաև փողոցում։
․․․սոցցանցային գրառումները երբեմն նպատակ ունեն զայրացնելու ընթերցողին։

Հաջորդ թողարկում | Արխիվ | Խմբագրել

Ներկայացում

Վիքիպեդիան առցանց, բազմալեզու, խմբակային հանրագիտարանային նախագիծ է, որն աշխատում է վիքի ձևաչափով։ Նախագիծը նպատակ ունի տրամադրել ազատ, հավաստի և ստուգելի բովանդակություն, որը յուրաքանչյուրը կարող է փոփոխել և բարելավել։

Վիքիպեդիան առաջնորդվում է հիմնարար սկզբունքներով, իսկ բովանդակությունը հրապարակվում է Creative Commons BY-SA արտոնագրի ներքո։ Այն կարելի է պատճենել և օգտագործել՝ պահպանելով սույն արտոնագրի պայմանները։ Վիքիպեդիայում ողջ տեղեկատվությունը ներկայացված է ազատ, առանց գովազդի և իր օգտագործողների անձնական տվյալների օգտագործման։

Վիքիպեդիայի հոդվածների հեղինակները կամավորներն են։ Նրանք կոորդինացնում են իրենց ջանքերը համաձայն համայնքում ընդունված կանոնների և ուղեցույցների ու առանց առաջնորդների։

Այս պահին Հայերեն Վիքիպեդիայում կա՝
323 409 հոդված	648 ակտիվ խմբագիր

Համագործակցություն

Վիքիպեդիան հանրագիտարան է, որն ստեղծվել և զարգանում է քեզ նման այցելուների կողմից։ Այստեղ գործում է «մեկը բոլորի համար, բոլորը՝ մեկի համար» սկզբունքը։

Առաջին անգա՞մ ես փորձում. օգտվի՛ր օգնության դասընթացից։ Չգիտես՝ ինչի՞ց սկսել. ահա մի քանի խորհուրդ։

Մասնակցի՛ր այս ամիս կազմակերպվող նախագծերին։

Նախագծի էջ | Հաջորդ թողարկում

Այս օրը պատմության մեջ

1782՝ մահացել է Աղազար Լազարյանը, հայ հասարակական գործիչ, վաճառական, եղել է Նոր Ջուղայի կառավարիչը, Լազարյանների տոհմի հիմնադիրը (ծն. 1700 թ.)։
1819՝ ծնվել է Արշակ Տեր-Ղուկասովը, ռուսական բանակի հայազգի զորավար, գեներալ-լեյտենանտ, գեներալ-համհարզ, 1877-1878 թվականների ռուս-թուրքական պատերազմի հերոս (մահ. 1881 թ.)։
1861՝ Ռուսական կայսրությունում տպագրվեց «Վոկրուգ սվետա» թերթի առաջին համարը։
1896՝ մահացել է Պոլ Վեռլենը, ֆրանսիացի սիմվոլիստ բանաստեղծ (ծն. 1844 թ.)։
1957՝ Ռոբերտ Ֆիշերը 14 տարեկանում դարձավ ԱՄՆ-ի շախմատի չեմպիոն, ինչը ռեկորդային ցուցանիշ է։
1965՝ ծնվել է Ռիչարդ Կիրակոսյանը, հայ քաղաքական և ռազմական վերլուծաբան, փորձագետ։
1977՝ Մոսկվայի մետրոպոլիտենում տեղի ունեցած ահաբեկչական գործողությունների՝ պայթյունի հետևանքով մահացավ 7 մարդ, 37-ը վիրավորվեցին։
2003՝ թուրքական «թուրքական ավիաուղիներ» ընկերության Ստամբուլից Դիարբեքիր թռչող ինքնաթիռը վթարի ենթարկվեց, որի հետևանքով մահացավ 75 մարդ։