Գլխավոր էջ

Վիքիպեդիա

Ազատ հանրագիտարան, որը կարող է խմբագրել յուրաքանչյուր ոք։

Շաբաթվա հոդված

Բնապահպանական շարժում (անգլ.՝ Environmentalism), լայն փիլիսոփայություն, գաղափարախոսություն և սոցիալական շարժում, վերաբերում է կյանքի, կենսամիջավայրի և շրջակա միջավայրի պահպանությանը։ Մինչդեռ բնապահպանությունը կենտրոնանում է կանաչ գաղափարախոսության և քաղաքականության բնապահպանական ու բնությանը վերաբերող ասպեկտների վրա, էկոլոգիզմը համատեղում է սոցիալական էկոլոգիայի և բնապահպանության գաղափարախոսությունները։ Էկոլոգիզմ եզրույթն առավել հաճախ օգտագործվում է մայրցամաքային Եվրոպայի լեզուներում, մինչդեռ բնապահպանություն եզրույթն ավելի տարածված է անգլերենում, սակայն այս բառերն ունեն փոքր-ինչ տարբեր իմաստային երանգներ։

Բնապահպանությունը հանդես է գալիս շրջակա միջավայրի պահպանման, վերականգնման և բարելավման, ինչպես նաև Երկրի համակարգի կարևոր տարրերի կամ գործընթացների, ինչպես օրինակ՝ կլիման, և կարող է դիտարկվել որպես աղտոտումը վերահսկելուն կամ կենսաբազմազանությունը պաշտպանելուն ուղղված շարժում։ Այդ պատճառով այնպիսի հասկացություններ, ինչպիսիք են հողային էթիկան, բնապահպանական էթիկան, կենսաբազմազանությունը, էկոլոգիան և կենսաֆիլիայի վարկածը, կարևոր տեղ են զբաղեցնում։ Բնապահպանական շարժումը ներառում է բնապահպանական խնդիրների լուծման տարբեր մոտեցումներ, ներառյալ՝ ազատ շուկայական բնապահպանությունը, ավետարանական բնապահպանությունը և շրջակա միջավայրի պահպանության շարժումը։

Իր էությամբ, բնապահպանությունը փորձում է հավասարակշռել մարդկանց և այն տարբեր բնական համակարգերի միջև հարաբերությունները, որոնցից նրանք կախված են, այնպես, որ բոլոր բաղադրիչների համար ապահովվի կայունության պատշաճ մակարդա։ Այս հավասարակշռության ճշգրիտ միջոցներն ու արդյունքները վիճելի են, և բնապահպանական մտահոգությունները գործնականում արտահայտելու բազմաթիվ տարբեր եղանակներ կան։ Բնապահպանությունը և բնապահպանական մտահոգությունները հաճախ ներկայացվում են կանաչ գույնով, սակայն մարքեթինգային ոլորտն այս կապը յուրացրել է այսպես կոչված կանաչապատման մարտավարության համար։

Բնապահպանությունը դեմ է անտի-բնապահպանությանը, որը ասում է, որ երկիրը ավելի քիչ փխրուն է, քան որոշ բնապահպանության պաշտպաններ, և պատկերում է բնապահպանությունը չափազանց արձագանքող կլիմայի փոփոխության մեջ մարդու ներդրմանը կամ մարդկային առաջընթացին հակադրվելուն։ Բնապահպանությանը հակադրվում է հակաբնապահպանությունը, որը պնդում է, որ երկիրն ավելի քիչ խոցելի է, քան պնդում են որոշ բնապահպաններ, և բնապահպանությունը ներկայացնում է որպես կլիմայի փոփոխության մեջ մարդու ունեցած ազդեցությանը չափազանցված արձագանքող կամ մարդկային առաջընթացին հակադրվող։ Ավելին⇒

Նորություններ

← «Նորություններ»

Շարունակվող իրադարձություններ՝ Իսրայելա-ամերիկյան հարվածներ Իրանին (2026) • Իրանի բողոքի ցույցեր • Ռուսաստանի ներխուժում Ուկրաինա

հնդկական թամիլ ծագմամբ հարավաֆրիկացի փաստաբան Նավի Պիլայը (լուսանկարում) արժանացել է 2026 թվականի խաղաղության Նոբելյան մրցանակին։
սեպտեմբերի 30-ին Սաուդյան Արաբիայի օդային տարածքով անցնող Flydubai Flight 1073 ինքնաթիռի (լուսանկարում) անձնակազմը և ուղևորները կանխել են ինքնաթիռը առևանգելու կամ կործանելու փորձը:
Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանն արժանացել է գերմանական խաղաղության մրցանակին։
սեպտեմբերի 4-ին Միավորված ազգերի կազմակերպության գլխավոր ասամբլեան ընդունել է «Քարտեզը շտկելու» բանաձև, որը հավանություն է տվել Հավասար Երկրի պրոյեկցիայով քարտեզի կիրառմանը։ Կողմ են քվեարկել 164 երկիր, դեմ՝ միայն ԱՄՆ-ը։
օգոստոսի 30-ին՝ արձակվել է «Նենսի Գրեյս Ռոման» տիեզերական աստղադիտակը, տիեզերքը լայնածավալ ուսումնասիրելու և դրա կառուցվածքի ու զարգացման վերաբերյալ կարևոր հարցերի պատասխաններ գտնելու նպատակով։
օգոստոսի 25-ին Նեպալի և Տիբեթի ինքնավար շրջանում Թրիշուլի գետի երկայնքով տեղի են ունեցել ջրհեղեղներ ու ցեխային սողանքներ (տեսանյութում): Նեպալում զոհվել է առնվազն 389 մարդ, 910 մարդ, այդ թվում՝ ավելի քան 200 զբոսաշրջիկ, անհետ կորած են համարվում, չինացի պաշտոնյաները հայտնել են Տիբեթում երեք մահվան և 558 անհետ կորածի մասին։

Վերջերս մահացածներ՝ Եվա Մարի Սեյնթ • Անատոլի Կաշպիրովսկի • Մարինա Վլադի • Վահագն Գրիգորյան • Ռիչարդ Կիրակոսյան

Հաջորդ թողարկում | Պահոց | Խմբագրել

Գիտե՞ք, որ․․․

← «Գիտե՞ք, որ...»

․․․մայրաքաղաքներից մեկի ամենաընթերցվող թերթը կավիճով գրվում է գրատախտակի վրա (լուսանկարում)։
․․․գերմանացի նկարչի ստեղծած հակապատերազմական այս նկարը երկարատև դատական գործի առարկա է դարձել։
․․․համակարգչային ստեղնաշարի վրա էլ կարող է տեղադրվել հուշատախտակ։
․․․օլիմպիական ըմբիշ Ռոբերտ Դիուֆը երկու անգամ հաղթել է իրենից գրեթե 20 կիլոգրամով ծանր մրցակցին։
․․․The Beatles-ի այս երգը Ջոն Լենոնը ստեղծել է մեկ այլ երգ գրելու ընթացքում հանգստանալու ժամանակ։
․․․Մադեյրայի միակ երկաթուղու (լուսանկարում) ոչ լրիվ չորս կիլոմետրի վրա կար ինը կայարան։

Հաջորդ թողարկում | Արխիվ | Խմբագրել

Ներկայացում

Վիքիպեդիան առցանց, բազմալեզու, խմբային հանրագիտարանային նախագիծ է, որն աշխատում է վիքի ձևաչափով։ Նախագիծը նպատակ ունի տրամադրել ազատ, հավաստի և ստուգելի բովանդակություն, որը յուրաքանչյուրը կարող է փոփոխել և բարելավել։

Վիքիպեդիան առաջնորդվում է հիմնարար սկզբունքներով, իսկ բովանդակությունը հրապարակվում է Creative Commons BY-SA արտոնագրի ներքո։ Այն կարելի է պատճենել և օգտագործել՝ պահպանելով սույն արտոնագրի պայմանները։ Վիքիպեդիայում ողջ տեղեկատվությունը ներկայացված է ազատ, առանց գովազդի և իր օգտագործողների անձնական տվյալների օգտագործման։

Վիքիպեդիայի հոդվածների հեղինակները կամավորներն են։ Նրանք կոորդինացնում են իրենց ջանքերը համաձայն համայնքում ընդունված կանոնների և ուղեցույցների ու առանց առաջնորդների։

Այս պահին Հայերեն Վիքիպեդիայում կա՝
332 211 հոդված	641 ակտիվ խմբագիր

Համագործակցություն

Վիքիպեդիան հանրագիտարան է, որն ստեղծվել և զարգանում է քեզ նման այցելուների կողմից։ Այստեղ գործում է «մեկը բոլորի համար, բոլորը՝ մեկի համար» սկզբունքը։

Առաջին անգա՞մ ես փորձում. օգտվի՛ր օգնության դասընթացից։ Չգիտես՝ ինչի՞ց սկսել. ահա մի քանի խորհուրդ։

Մասնակցի՛ր այս ամիս կազմակերպվող նախագծերին։

Նախագծի էջ | Հաջորդ թողարկում

Այս օրը պատմության մեջ

← «Այսօր պատմության մեջ

1827 թ. – ռուս-պարսկական (1826-1828 թթ.) պատերազմի ժամանակ ռուս-հայկական զորքերը Իվան Պասկևիչի հրամանատարությամբ գրավեցին Երևանը:
1862 թ. – մահացել է Գաբրիել Երանյանը, հայ երաժշտագետ, կոմպոզիտոր (ծն. 1827 թ.):
1921 թ. – կնքվեց Կարսի պայմանագիրը, Խորհրդային Հայաստանի, Խորհրդային Վրաստանի, Խորհրդային Ադրբեջանի և Թուրքիայի միջև, որով Հայաստանի տարածքներից Թուրքիային անցան գրեթե ամբողջ Կարսի մարզը և Սուրմալուի գավառը՝ ներառյալ Արարատ լեռն իր հարակից շրջաններով, իսկ Ադրբեջանին՝ Նախիջևանի շրջանը, որը սահմանվեց որպես ինքնավար կազմավորում:
1923 թ. – Թուրքիայի մայրաքաղաքը Ստամբուլից տեղափոխվեց Անկարա:
1925 թ. – ծնվել է Մարգարետ Թետչերը, բրիտանացի քաղաքական գործիչ, Մեծ Բրիտանիայի վարչապետ 1979-1990 թթ., ստացել է «երկաթյա լեդի» մականունը (մահ. 2013 թ.):
1946 թ. – ծնվել է Լևոն Անանյանը, հայ լրագրող, հրապարակախոս, թարգմանիչ Հայաստանի Գրողների Միության նախագահ (մահ. 2013 թ.):
1972 թ. – Անդերում վթարի ենթարկվեց Ուրուգվայի զինուժի համար 571 չվերթի ինքնաթիռը:
1972 թ. – մահացել է Գրիգոր Սիսվանը, հայ գրող, արձակագիր (ծն. 1918 թ.):