Գլխավոր էջ
Շաբաթվա հոդված
Մանրանկարչական ձեռագիր, ծաղկազարդ ձեռագիր կամ իլյումինացիա, ձեռագիր մատյանների զարդարումը ոսկով, արծաթով և վառ գույներով, բուսական նախշերով, «ծաղիկներով», որի տեքստը նկարազարդարված է մանրանկարչական նկարազարդ եզրագծերով, լուսանցազարդերով, գլխազարդերով, սկզբնագրերով և զարդագրերով:
Հռոմի կաթոլիկ եկեղեցում հաճախ օգտագործվել է աղոթքների և ծիսական գրքերի համար, ինչպիսիք են սաղմոսները և արքունական գրականությունը։ Այս սովորությունը շարունակվել է աշխարհիկ տեքստերում 13-րդ դարից սկսած և սովորաբար ներառում է հռչակագրեր, գրանցված օրինագծեր, օրենքներ, հրովարտակներ, կանոնադրություններ, գույքացուցակներ, անվանաթղթեր, պայմանագրային չարտեր և այլ փաստաթղթեր։
Ամենավաղ պահպանված նկարազարդ ձեռագրերը փոքրաթիվ են, ստեղծվել են ուշ անտիկ շրջանում և թվագրվում են մ.թ. 400-600 թվականներին: Օրինակներից են Վերգիլիոս Ռոմանոսի, Վերգիլիոս Վատիկանոսի և Ռոսանոյի Ավետարանները։ Պահպանված ձեռագրերի մեծ մասը միջնադարից է, չնայած շատերը պահպանվել են Վերածննդի դարաշրջանից: Որոշ առումով իսլամական ձեռագրերը նույնպես կարելի է անվանել մանրանկարչական, և նրանք օգտագործում են էապես նույն տեխնիկան, ի տարբերություն Հեռավոր Արևելքի և Մեզոամերիկյան ձեռագրերի, որոնք նկարագրվում են որպես գեղանկարչական։
Ձեռագրերի մեծ մասը, ծաղկած, թե ոչ, գրվել են մագաղաթի վրա մինչև մ.թ.ա. 2-րդ դարը՝ մինչև Պերգամոնի թագավոր Եվմենես II-ը, ենթադրաբար, ներմուծել է ավելի նուրբ մագաղթային նյութ՝ վելլում (Vellum, մոմաթուղթ), որը պատրաստվել է հորթի ձգված կաշվից։ Սա աստիճանաբար դարձել է շքեղ ծաղկեցրած ձեռագրերի չափանիշը, չնայած ժամանակակից գիտնականները հաճախ դժվարությամբ են տարբերակում մագաղաթը վելլումից․ դրանց ստեղծման համար կարող էին օգտագործվել տարբեր կենդանիների կաշիներ։
Այնուհետև ձեռագրերի նկարազարդ էջերից սովորաբար կազմվել են կոդեքսներ՝ ժամանակակից գրքերի ձևաչափով, չնայած երբեմն տարբեր պատճառներով օգտագործվել է ավելի հին՝ գլանաձև ձևաչափը։ Ոչ մեծ քանակի ծաղկած ձեռագրերի հատվածներ պահպանվել են նաև պապիրուսի վրա։ Գրքերը տատանվել են ժամանակակից փափուկ կազմով գրքերի փոքր չափերից, ինչպիսին է գրպանի ավետարանը, մինչև շատ մեծ՝ Հսկա գրքեր, ինչպիսիք են երգչախմբերի համար նախատեսված գրքերը և Ատլանտյան Աստվածաշնչերը, որոնց տեղափոխման համար պահանջել է մեկից ավելի մարդ։
Թղթե ձեռագրերը հայտնվել են ուշ միջնադարում: Անսովոր վաղ գրված՝ 11-րդ դարի սկզբի թղթե ձեռագիր է Իտալիայի Բենեդիկտյան միաբանության Սանտո Դոմինգո դե Սիլոսի աբբայության գրադարանում գտնվող «Սիլոսի պատարագամատյան» (Missal of Silos) ձեռագիրը, որը քրիստոնեական է և համարվում է, որ գրվել է թղթի արտադրության Ալ-Անդալուսի մուսուլմանական կենտրոնում: Թղթի վրա տեքստային ձեռագրերը գնալով ավելի տարածված են դարձել, բայց ավելի թանկարժեք մագաղաթը հիմնականում օգտագործվել է մանրանկարչական ձեռագրերի համար մինչև այդ ժամանակաշրջանի ավարտը: Սկզբնական տեքստային տպագիր գրքերում տեղեր են թողնվել կարմիր տեքստի համար, որոնք հայտնի են որպես ռուբրիկներ։ Դրանք մանրանկարչական նկարազարդումների և սկզբնագրերի ծաղկման համար են նախատեսվել, որոնք բոլորը ավելացվել են ձեռքով՝ տեքստի ավարտից հետո: Եզրագծերում արված նկարները (հայտնի են որպես մարգինալիաներ) նաև թույլ էին տալիս գրագիրներին ավելացնել իրենց սեփական նշումները, դիագրամները, թարգմանությունները և նույնիսկ զավեշտական տարրերը։
Տպագրության ներդրումն արագորեն հանգեցրել է մանրանկարչությամբ գիրքը ծաղկելու անկմանը: Մանրանկարչական ձեռագրերը շարունակվել են արտադրվել 16-րդ դարի սկզբին, բայց շատ ավելի փոքր քանակությամբ, հիմնականում շատ հարուստների համար: Դրանք միջնադարից պահպանված ամենատարածված իրերից են, որոնցից հազարավորներն են պահպանվել: Դրանք նաև միջնադարյան գեղանկարչության լավագույն պահպանված նմուշներն են և լավագույնս պահպանվածները: Իրոք, շատ տարածքների և ժամանակաշրջանների համար դրանք գեղանկարչության միակ պահպանված օրինակներն են:
Ավելին⇒
Նորություններ
Շարունակվող իրադարձություններ՝ Իսրայելա-ամերիկյան հարվածներ Իրանին (2026) • Իրանի բողոքի ցույցեր • Ռուսաստանի ներխուժում Ուկրաինա
- մարտից «Յարխուշտան» այսուհետ կհնչի որպես Հայաստանի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի պաշտոնական հիմն։
- ապրիլի 1-ին ՆԱՍԱ-ն տվել է Լուսնի մոտով անցնող «Արտեմիս II» (լուսանկարում) առաքելության մեկնարկը, որը Երկրի ցածր ուղեծրից անցնող անձնակազմով առաջին առաքելությունն է 1972 թվականի «Ապոլոն 17»-ից ի վեր:
- մարտի 28-ին Ամերիկայի միացյալ նահանգներում Դոնալդ Թրամփի երկրորդ վարչակազմի քաղաքականության դեմ կազմակերպվել են ավելի քան 3300 բողոքի ցույցեր (լուսանկարում), որոնց մասնակցել են 8-9 մլն մարդ։
- մարտի 21-ին ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը վերջնագիր է ներկայացրել Իրանին՝ պահանջելով 48 ժամվա ընթացքում ամբողջությամբ բացել Հորմուզի նեղուցը, հակառակ դեպքում ԱՄՆ զինված ուժերը կոչնչացնեն Իրանի էներգետիկ ենթակառուցվածքները, այդ թվում՝ իրանական բոլոր էլեկտրակայանները։
- մարտի 12-ին Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների Միչիգան նահանգի Ուեսթ Բլումֆիլդ Թաունշիփ քաղաքում ավտոմեքենայով մեկ անձ մտել է Իսրայելի տաճար ռեֆորմիստական սինագոգ, կրակոցնել արձակել։
- մարտի 6-ին Իտալիայում սկսվել են 2026 թվականի Ձմեռային պարալիմպիկ խաղերը։
Վերջերս մահացածներ՝ Միրչա Լուչեսկու • Զորի Բալայան • Պետրոս Բեդիրյան • Չակ Նորիս
Գիտե՞ք, որ․․․
- ․․․Լուսնի նորահայտ խառնարանը կոչվել է Աննա Քերոլ Թեյլոր Ուայզմենի պատվին, որը «Արտեմիս II»-ի հրամանատար Ռեյդ Ուայզմենի մահացած կինն էր։
- ․․․1804 թվականի դոլարը ամերիկացիները թողարկել են «որպես նվեր» միայն երեսուն տարի անց։
- ․․․Պիտեր Բրեյգել Ավագը այս նկարում (լուսանկարում) տուրք է տվել հոլանդական ասացվածքին, այդ պատճառով նկարում դժվար է գտնել դրա հերոսին։
- ․․․որ Ալլահը հոգ է տարել, որ Եղիսաբեթ II թագուհին անկողնում լինի ժամը 19:15-ին։
- ․․․Հայոց եղեռնից հետո մի թուրք Մարաշի հայոց առաջնորդ Խաչատուր վարդապետ Տեր-Ղազարյանին է հանձնել այս ավետարանը (լուսանկարում)՝ ասելով որ դա իրեն պարտադրել են կրկնվող երազները։
- ․․․ամերիկացի տիեզերագնաց Քրիստինա Քուքը իր առաջին թռիչքի ընթացքում կատարել է տիեզերքից Վիքիպեդիայի առաջին խմբագրումը։
Ներկայացում
Վիքիպեդիան առցանց, բազմալեզու, խմբային հանրագիտարանային նախագիծ է, որն աշխատում է վիքի ձևաչափով։ Նախագիծը նպատակ ունի տրամադրել ազատ, հավաստի և ստուգելի բովանդակություն, որը յուրաքանչյուրը կարող է փոփոխել և բարելավել։
Վիքիպեդիան առաջնորդվում է հիմնարար սկզբունքներով, իսկ բովանդակությունը հրապարակվում է Creative Commons BY-SA արտոնագրի ներքո։ Այն կարելի է պատճենել և օգտագործել՝ պահպանելով սույն արտոնագրի պայմանները։ Վիքիպեդիայում ողջ տեղեկատվությունը ներկայացված է ազատ, առանց գովազդի և իր օգտագործողների անձնական տվյալների օգտագործման։
Վիքիպեդիայի հոդվածների հեղինակները կամավորներն են։ Նրանք կոորդինացնում են իրենց ջանքերը համաձայն համայնքում ընդունված կանոնների և ուղեցույցների ու առանց առաջնորդների։
| Այս պահին Հայերեն Վիքիպեդիայում կա՝ | |
| 325 629 հոդված |
861 ակտիվ խմբագիր |
Համագործակցություն
Վիքիպեդիան հանրագիտարան է, որն ստեղծվել և զարգանում է քեզ նման այցելուների կողմից։ Այստեղ գործում է «մեկը բոլորի համար, բոլորը՝ մեկի համար» սկզբունքը։
Առաջին անգա՞մ ես փորձում. օգտվի՛ր օգնության դասընթացից։ Չգիտես՝ ինչի՞ց սկսել. ահա մի քանի խորհուրդ։
Մասնակցի՛ր այս ամիս կազմակերպվող նախագծերին։
- Ֆինանսատնտեսական վիքիամսի դասընթաց
- CEE Spring 2026
- Համագործակցություն ԵՊՀ Իջևանի մասնաճյուղի հետ
- Հոդվածներ «Գյուղատնտեսական հանրագիտարանից»
- «Վիքիպեդիա» կրթական ծրագիր
- Բժշկական կարևորագույն հոդվածներ
Այս օրը պատմության մեջ
- 1286 թ. - Կոնստանդին Բ Կատուկեցին ընտրվեց Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս։
- 1743 թ. – ծնվել է Թոմաս Ջեֆերսոնը, ամերիկացի քաղաքական ակնառու գործիչ. մասնակցել Է ԱՄՆ անկախության պատերազմին, Անկախության հռչակագրի հեղինակներից է, ԱՄՆ-ի 3-րդ նախագահը 1801—1809 թթ։
- 1814 թ. – Գերմանիայի Գիսսենյան համալսարանում 13-ամյա Կարլ Վիտտեն ստացավ փիլիսոփայական գիտությունների դոկտորի աստիճան, դառնալով մինչ օրս պատմության ամենապատանի դոկտորը, ինչը գրանցվել է Գինեսի ռեկորդների գրքում։
- 1866 թ. - ծնվել է Վրթանես Փափազյանը, հայ մտավորական, գրող, հասարակական-քաղաքական-մշակութային գործիչ (մահ. 1920 թ.)։
- 1904 թ. – Գելիգուզանի մարտերի ժամանակ զոհվեց հայ նշանավոր ֆիդայի, ազգային ազատագրական շարժման գործիչ, Հրայր Դժոխքը՝ Արմենակ Մամբրեի Ղազարյան (ծնվ. 1864 թ.)։
- 1925 թ. – կազմավորվեց կույրերի միջազգային միությունը։
- 1926 թ. – Երևանում տեղի ունեցավ Հայֆիլմի առաջին «Նամուս» ֆիլմի պրեմիերան։
- 1963 թ. – ծնվել է Գարրի Կասպարովը, հայ-հրեական ծագումով ռուս հայտնի շախմատիստ։
Օրվա պատկեր
