Գլխավոր էջ

Վիքիպեդիա

Ազատ հանրագիտարան, որը կարող է խմբագրել յուրաքանչյուր ոք։

Շաբաթվա հոդված

Քրիստոնեությունը Սիրիայում սկզբնավորվել է քրիստոնեության առաջացումից ի վեր։ Սիրիան՝ պատմական Ասորիքը, աշխարհի ամենահին քրիստոնեական համայնքներից մեկն է, նկարագրվում է որպես «քրիստոնեության օրրան»:

Սուրբ Պետրոս և Պողոս առաքյալների ավանդույթներում արմատներ գցելով՝ Սիրիան արագորեն դարձավ վաղ քրիստոնեության խոշոր կենտրոն և ծնունդ տվեց բազմաթիվ նշանակալի աստվածաբանների և եկեղեցական առաջնորդների։ 325 թվականին Նիկեայի առաջին ժողովին մասնակցած 200 եպիսկոպոսներից քսանը Սիրիայից էին։ Դարերի ընթացքում սիրիացի քրիստոնյաները կարևոր դեր են խաղացել քրիստոնեական մտքի և գործելակերպի ձևավորման գործում՝ նպաստելով տարբեր ծիսական ավանդույթների, վանական շարժումների և աստվածաբանական դպրոցների զարգացմանը։ Սուրբ Պողոս առաքյալը հայտնի դարձավ Դամասկոս տանող ճանապարհին քրիստոնեություն ընդունելով, իսկ Սիրիան ունեցել է յոթ պապ՝ Անիկետոս (157-168), Հովհաննես V (685-686), Սարգիս I (687-701), Սիսինիոս (708), Կոստանդինոս (708-715), Գրիգոր III (731-741) և առաջին պապը՝ Սուրբ Պետրոսը, որը Բեթսայիդայից էր։ Նրանց ժառանգության մեջ են մտնում ամենահին եկեղեցիների, վանքերի և ուխտագնացության վայրերի հիմնադրումը, ինչպիսիք են Սուրբ Սիմեոն Սյունակյաց եկեղեցու 5-րդ դարի մնացորդները, Սեյդնայայի Աստվածամոր վանք և Կոստանդինի և Հեղինեի տաճարը։ Սիրիայի տարածքով դեպի Հայկական լեռնաշխարհ և Կովկաս են եկել քրիստոնեության բազմաթիվ քարոզիչներ․ հատկանշանական է, որ ասորական ծագում ունեին անգամ քորեպիսկոպոս Դանիելը (347), ապա նաև՝ հայոց կաթողիկոսներ Սուրմակը (428-429), Բրքիշոն (429-432) և Շմուելը (432-437)։ Վրաստանում քրիստոնեության հայտնի գործիչների մեջ հատկապես առանձնանում է համանուն վանական համալիրի հիմնադիր Դավիթ Գարեջացին՝ 13 այլ վանական հայրապետների հետ։

Սիրիաբնակ քրիստոնյաները մեծ դերակատարում են ունեցել Օսմանյան կայսրությունից Սիրիայի ազատագրման հարցում ևս։ Հետաքրքրական է, որ սիրիական ազգայնականությունը, ի տարբերություն եգիպտականի, սկիզբ է առել և հասունացել ոչ միայն սիրիացի մուսուլման արաբների, այլ սիրիաբնակ բազմազգ քրիստոնյաների (Ռիզկալլա Հասուն, Նասիֆ ալ-Յազիջի, Բուտրուս և Սալիմ ալ-Բուսթանիներ, Ադիբ Իսհակ, Անտուն Սաադա, Միշել Աֆլակ), այնպես էլ մուսուլման քրդերի (Աբդ ալ-Ռահման ալ-Քաուաքիբի) շնորհիվ։ Այնուամենայնիվ, 20-րդ դարի վերջին և 21-րդ դարի սկզբին սիրիական քրիստոնեական համայնքը բախվել է բազմաթիվ մարտահրավերների, այդ թվում՝ շարունակական և դաժան հալածանքների, տեղահանության և արտագաղթի։

Սիրիայում քրիստոնյաները պատերազմից առաջ կազմում էին Սիրիայի բնակչության մոտ 10%-ը, բայց այժմ գնահատվում է, որ նրանք կազմում են շատ ավելի քիչ՝ սիրիական քաղաքացիական պատերազմի ազդեցության պատճառով։ Սիրիայում քրիստոնյաները նույնպես ենթարկվել են բռնության և խտրականության «Իսլամական պետության» զինյալների կողմից երկրի մեծ տարածքների վերահսկողության ընթացքում: Նրանց եկեղեցիները վերածվել են ռազմական շտաբների, իսկ նրանց ունեցվածքը բռնագրավվել է: Քրիստոնյաների հալածանքները Սիրիայում ավելի են սրվել այդ ժամանակվանից ի վեր։ Հալեպում՝ երկրի երկրորդ խոշորագույն քաղաքում, քրիստոնյա բնակիչների համամասնությունը պատերազմից առաջ եղած 12%-ից նվազել է մինչև 1.4%՝ 2023 թվականին, պատերազմի ընթացքում վնասվել է ավելի քան 20 եկեղեցի։ Իդլիբ քաղաքը գրեթե ամբողջությամբ դատարկվել է իր քրիստոնյա բնակչությունից իսլամիստական կառավարման ներքո։ Որոշ կառավարություններ և կազմակերպություններ, այդ թվում՝ Միացյալ Նահանգները, պնդում են, որ Մերձավոր Արևելքում և Հյուսիսային Աֆրիկայում, մասնավորապես Սիրիայում և Իրաքում, քրիստոնյաների հալածանքները կազմում են ցեղասպանության ակտ։ Ավելին⇒

Նորություններ

Շարունակվող իրադարձություններ՝ Հայաստանի խորհրդարանական ընտրություններ (2026) • Իսրայելա-ամերիկյան հարվածներ Իրանին (2026) • Իրանի բողոքի ցույցեր • Ռուսաստանի ներխուժում Ուկրաինա

մայիսի 14-ին Էվիկա Սիլինյան (լուսանկարում) հայտարարել է Լատվիայի վարչապետի պաշտոնից իր հրաժարականի մասին։
MV Hondius զբոսանավում (լուսանկարում) հանտավիրուսի բռնկումը ստիպել է մնացած ուղևորների մեծ մասին կարանտինի ենթարկվել նավի վրա։
մայիսի 7-ին Չինաստանի պաշտպանության երկու նախկին նախարարները՝ Վեյ Ֆենհեն և Լի Շանֆուն, կոռուպցիայի համար դատապարտվել են մահապատժի։
մայիսի 4-ին Երևանում կայացավ Եվրոպական քաղաքական համայնքի 8-րդ գագաթնաժողովը, որը անկախությունից ի վեր Հայաստանի հյուրընկալած ամենամեծ միջազգային քաղաքական իրադարձությունն էր. մասնակցում էին անդամ և գործընկեր պետությունների 48 երկրների ու կառավարությունների ղեկավարների, ինչպես նաև հրավիրյալ պատվիրակներ։

Վերջերս մահացածներ՝ Մարջան Սատրապի • Նիկոլայ Ծատուրյան • Կոջի Սուզուկի • Վիլյամ Պետրոսյան

Հաջորդ թողարկում | Պահոց | Խմբագրել

Գիտե՞ք, որ․․․

․․․կա ոչ պաշտոնական դիտարկում, ըստ որի՝ միջազգային խոշոր ճգնաժամերից անմիջապես առաջ ԱՄՆ-ի կառավարական շենքերից արագ սննդի առաքման պատվերների կտրուկ աճ է տեղի ունենում։
․․․Սան Ֆրանցիսկոյի այս բնակիչը (լուսանկարում), որը 1859 թվականին իրեն հռչակել է «Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների կայսր», ապա նաև՝ «Մեքսիկայի տիրակալ», «լուծարել է» ԱՄՆ-ի Կոնգրեսը, ինչպես նաև Հանրապետական և Դեմոկրատական կուսակցությունները:
․․․օրենքով արգելվում է մահանալ այս քաղաքի տարածքում, քանի որ հավերժական սառցույթի պայմաններում մահացածների մարմինները չեն քայքայվում և գրավում են գիշատիչների ուշադրությունը։
․․․Կորեայի խորհրդանիշներից մեկը համարվող այս ուտեստը եղել է տիեզերքում, նրան են նվիրվել բանաստեղծություններ և վեպեր:
․․․ֆրանսիացի այս գրողը հեղինակ է մի վեպի, որտեղ չկա ֆրանսերենում հաճախ հանդիպող «e» տառը:
․․․Ավստրալիայի այս քաղաքի բնակիչների մի մասն ապրում է ստորգետնյա տներում (լուսանկարում)։

Հաջորդ թողարկում | Արխիվ | Խմբագրել

Ներկայացում

Վիքիպեդիան առցանց, բազմալեզու, խմբային հանրագիտարանային նախագիծ է, որն աշխատում է վիքի ձևաչափով։ Նախագիծը նպատակ ունի տրամադրել ազատ, հավաստի և ստուգելի բովանդակություն, որը յուրաքանչյուրը կարող է փոփոխել և բարելավել։

Վիքիպեդիան առաջնորդվում է հիմնարար սկզբունքներով, իսկ բովանդակությունը հրապարակվում է Creative Commons BY-SA արտոնագրի ներքո։ Այն կարելի է պատճենել և օգտագործել՝ պահպանելով սույն արտոնագրի պայմանները։ Վիքիպեդիայում ողջ տեղեկատվությունը ներկայացված է ազատ, առանց գովազդի և իր օգտագործողների անձնական տվյալների օգտագործման։

Վիքիպեդիայի հոդվածների հեղինակները կամավորներն են։ Նրանք կոորդինացնում են իրենց ջանքերը համաձայն համայնքում ընդունված կանոնների և ուղեցույցների ու առանց առաջնորդների։

Այս պահին Հայերեն Վիքիպեդիայում կա՝
328 025 հոդված	743 ակտիվ խմբագիր

Համագործակցություն

Վիքիպեդիան հանրագիտարան է, որն ստեղծվել և զարգանում է քեզ նման այցելուների կողմից։ Այստեղ գործում է «մեկը բոլորի համար, բոլորը՝ մեկի համար» սկզբունքը։

Առաջին անգա՞մ ես փորձում. օգտվի՛ր օգնության դասընթացից։ Չգիտես՝ ինչի՞ց սկսել. ահա մի քանի խորհուրդ։

Մասնակցի՛ր այս ամիս կազմակերպվող նախագծերին։

Նախագծի էջ | Հաջորդ թողարկում

Այս օրը պատմության մեջ

1679 թ. – Հայաստանում տեղի ունեցավ մեծ երկրաշարժ, որը ավերեց Երևանն ու բոլոր հարևան բնակավայրերը։ Զոհ գնացին հազարավոր մարդիկ ու գրեթե բոլոր շինությունները։
1878 թ. – Թուրքիան Մեծ Բրիտանիային հանձնեց Կիպրոսի կառավարումը։
1905 թ. – ծնվել է Վարդան Աճեմյանը, հայ մեծանուն թատերական ռեժիսոր, ԽՍՀՄ ժողովրդական դերասան (մահ. 1977 թ.)։
1918 թ. – Բաթումում Հայաստանի Դեմոկրատական Հանրապետության և Օսմանյան կայսրության միջև կնքվեց պայմանագիր, որը բաղկացած էր 14 հոդվածից։ Անդրանիկ Օզանյանը քննարկում էր համաձայնագիրը առանց միջոցների մնացած Դաշնակցության հետ ձևավորելու Լեռնահայաստան։
1925 թ. – տպագրվեց «Պիոներ ղեկ» մանկապատանեկան պարբերականի առաջին համարը, այնուհետև կոչվել է «Պիոներ կանչ», ապա՝ «Կանչ»։
1934 թ. – մահացել է Մարիա Կյուրին, ծագումով լեհ նշանավոր ֆիզիկոս և քիմիկոս, Նոբելյան մրցանակի կրկնակի դափնեկիր (ծն. 1867 թ.)։
1975 թ. – ծնվել է Անջելինա Ջոլին, ամերիկացի հանրաճանաչ դերասանուհի։
1989 թ. – Ուֆա քաղաքի մոտ տեղի ունեցած երկաթուղային վթարի հետևանքով մահացավ մոտ 500 մարդ։ Վթարը ամենամեծն է ՌԴ-ի և ԽՍՀՄ-ի պատմության մեջ։
2002 թ. – հայտնաբերվեց Կվավար տրանսնեպտունային մարմիններից մեկը, Կոյպերի գոտու ամենամեծ մարմիններից մեկը։

Օրվա պատկեր

Մալաբարյան խայտաբղետ եղջերակտուցի (լատիներեն՝ Anthracoceros coronatus) էգը՝ Շրի Լանկայի Յալա ազգային պարկում։ Ինչպես բոլոր եղջերակտուցները, այս թռչունը նույնպես ունի կտուցի մեծ ելուստ (սաղավարտ), իսկ արուի ելուստն ավելի մեծ է։