Jump to content

Գլխավոր էջ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից

Վիքիպեդիա

Ազատ հանրագիտարան, որը կարող է խմբագրել յուրաքանչյուր ոք։

Շաբաթվա հոդված

< «Շաբաթվա հոդված» նախագիծ

Փոքր սառցե դարաշրջան, սառցադաշտերի տարածաշրջանային ընդարձակման և խստաշունչ ձմեռների ժամանակաշրջան, երբ Եվրոպայում, հատկապես Հյուսիսատլանտյան տարածաշրջանում նկատվել է ջերմաստիճանի զգալի՝ միջինից ցածր անկում: Այն հայտնի է որպես ցուրտ շրջան, բայց գլոբալ առումով սառեցումը միատեսակ և համաշխարհային մասշտաբներով միաժամանակ և նույն ուժգնությամբ չի եղել, հետևաբար իրական սառցե դարաշրջան չի կարող համարվել:

Փոքր սառցե դարաշրջան տերմինը գիտական գրականության մեջ ներմուծել է սառցադաշտերի և կլիմայի փոփոխության մասնագետ Ֆրանսուա Է. Մաթեսը, 1939 թվականին: Այս ժամանակահատվածը պայմանականորեն համարվում է 16-րդ դարից մինչև 19-րդ դարերը, սակայն որոշ մասնագետներ նախընտրում են այլընտրանքային ժամանակահատված՝ մոտ 1300 թվականից մինչև մոտ 1850 թվականը։

ՆԱՍԱ-ի առցանց հրատարակչական աղբյուրը (ՆԱՍԱ Երկրի աստղադիտարան) առանձնացրել է երեք հատկապես ցուրտ ժամանակահատվածներ։ Մեկը սկսվել է մոտավորապես 1650 թվականին, մյուսը՝ մոտավորապես 1770 թվականին, իսկ վերջինը՝ 1850 թվականին, որոնք բոլորն էլ բաժանվել են թեթևակի տաքացման ժամանակահատվածներով։ Կլիմայի փոփոխության միջպետական հանձնաժողովի երրորդ գնահատման զեկույցը համարել է, որ ՓՍԴ-ի ժամանակագրությունը և ազդեցության ենթարկված տարածքները ենթադրում են հիմնականում տարածաշրջանային կլիմայական փոփոխություններ, այլ ոչ թե գլոբալ համաժամանակյա սառցապատման աճ։ Առավելագույնը, այդ ընթացքում Հյուսիսային կիսագնդում դիտվել է ընդամենը չափավոր սառեցում։

Առաջարկվել են մի քանի պատճառներ՝ արեգակնային ակտիվության ցիկլային մինիմումներ (Մաունդերի մինիմում), հրաբխային ակտիվության բարձրացում, օվկիանոսային հոսանքների շրջապտույտային փոփոխություններ, Երկրի ուղեծրի և առանցքային թեքության (հասարակածի և նրա ուղեծրի առանցքի միջև անկյուն) տատանումներ (ուղեծրային ֆորսինգ, կամ Միլանկովիչի ցիկլեր), գլոբալ կլիմային բնորոշ փոփոխականություն և մարդկային բնակչության նվազում (օրինակ՝ Չինգիզ խանի իրականացրած կոտորածների, սև մահվան և Ամերիկայում եվրոպացիների հետ բնիկների շփման արդյունքում առաջացած համաճարակների պատճառով)
Ավելին

Նորություններ

Շարունակվող իրադարձություններ՝ Իսրայելա-ամերիկյան հարվածներ Իրանին (2026)  Իրանի բողոքի ցույցեր  Ռուսաստանի ներխուժում Ուկրաինա

Վերջերս մահացածներ՝ Նադյա Ֆարես  Նատալի Բայ  Միրչա Լուչեսկու  Զորի Բալայան

Գիտե՞ք, որ․․․



Ներկայացում

Վիքիպեդիան առցանց, բազմալեզու, խմբային հանրագիտարանային նախագիծ է, որն աշխատում է վիքի ձևաչափով։ Նախագիծը նպատակ ունի տրամադրել ազատ, հավաստի և ստուգելի բովանդակություն, որը յուրաքանչյուրը կարող է փոփոխել և բարելավել։

Վիքիպեդիան առաջնորդվում է հիմնարար սկզբունքներով, իսկ բովանդակությունը հրապարակվում է Creative Commons BY-SA արտոնագրի ներքո։ Այն կարելի է պատճենել և օգտագործել՝ պահպանելով սույն արտոնագրի պայմանները։ Վիքիպեդիայում ողջ տեղեկատվությունը ներկայացված է ազատ, առանց գովազդի և իր օգտագործողների անձնական տվյալների օգտագործման։

Վիքիպեդիայի հոդվածների հեղինակները կամավորներն են։ Նրանք կոորդինացնում են իրենց ջանքերը համաձայն համայնքում ընդունված կանոնների և ուղեցույցների ու առանց առաջնորդների։

Այս պահին Հայերեն Վիքիպեդիայում կա՝
325 930
հոդված
689
ակտիվ խմբագիր

Համագործակցություն

Վիքիպեդիան հանրագիտարան է, որն ստեղծվել և զարգանում է քեզ նման այցելուների կողմից։ Այստեղ գործում է «մեկը բոլորի համար, բոլորը՝ մեկի համար» սկզբունքը։


Առաջին անգա՞մ ես փորձում. օգտվի՛ր օգնության դասընթացից։ Չգիտես՝ ինչի՞ց սկսել. ահա մի քանի խորհուրդ։


Մասնակցի՛ր այս ամիս կազմակերպվող նախագծերին։


Այս օրը պատմության մեջ

Արուս Ոսկանյան, 1920-ական թթ․
Արուս Ոսկանյան, 1920-ական թթ․


Օրվա պատկեր

Կաղապար:Potd/2026-04-28 (hy)
Կաղապար:Potd/2026-04-28 (hy)