Գլխավոր էջ
Շաբաթվա հոդված
Սև լեգենդ (իսպ.՝ leyenda negra) կամ Իսպանական սև լեգենդ (իսպ.՝ leyenda negra española), պատմագիտական և քաղաքական հասկացություն, որն ուղղված է Իսպանական կայսրության, դրա ժողովրդի և մշակույթի մասին հակաիսպանական և հակակաթոլիկական, նպատակաուղղված կերպով խիստ կողմնակալ, չափազանցված և բացասական լույսի ներքո քարոզչության տարածմանը։ Այս տերմինն առաջին անգամ հանրայնացրել և պատմագիտական համակարգված տեսքի է բերել իսպանացի պատմաբան և սոցիոլոգ Խուլիան Խուդերիասը 1914 թվականին՝ իր «Սև լեգենդը և պատմական ճշմարտությունը» գրքում, սակայն տերմինի հեղինակները Էմիլիա Պարդո Բասանը և Վիսենտե Բլասկո Իբանյեսն են (1899, Փարիզ)։
Տերմինը սկիզբ է առել 16-րդ դարում՝ Իսպանիայի հետ եվրոպական տերությունների (հատկապես Անգլիայի, Նիդերլանդների և Ֆրանսիայի) քաղաքական և կրոնական սուր մրցակցության շրջանում, երբ այդ տերությունները հոգեբանական միջոցների կիրառմամբ ձգտել են դիվայինացնել Իսպանական կայսրությունը, նրա ժողովրդին և մշակույթը ներկայացնելով որպես բնույթով արյունարբու, տգետ ու ֆանատիկ։ Այս քարոզչության նպատակն էր սևացնելով նվազագույնի հասցնել իսպանական հայտնագործություններն ու նվաճումները, ինչպես նաև հակազդել նրա ազդեցությանն ու հզորությանը համաշխարհային անցուդարձում։
Ըստ Սև լեգենդի տեսության՝ 16-րդ դարի կաթոլիկ միապետների դեմ Իսպանա-նիդերլանդական և Անգլո-իսպանական պատերազմների ժամանակ հրատարակված բողոքական քարոզչությունը հակաիսպանական կանխակալություն է ձևավորել հետագա դարերի պատմաբանների շրջանում։ Իսպանիայի և Լատինական Ամերիկայի պատմության աղավաղված ընկալման հետ մեկտեղ, Իբերական միության և Պորտուգալա-նիդերլանդական պատերազմների հետևանքով այդ ազդեցությանն են ենթարկվել նաև Պորտուգալական կայսրության մաս կազմող աշխարհի այլ տարածքները։
Թեև 17-րդ դարի քարոզչության մի մասը հիմնված է Ամերիկայի իսպանական գաղութացման իրական, երբեմն դաժան իրադարձությունների վրա, «Սև լեգենդի» վերաբերյալ ձևավորված պատմագիտական հիմնական տեսակետը փաստում է, որ այն հաճախ ներկայացվել է բռնության չափազանցված ու սոսկալի պատկերներով՝ միաժամանակ անտեսելով այլ տերությունների համանման վարքագիծը։
Այնուամենայնիվ, հետազոտողների մեծ մասն ընդունում է, որ «Սև լեգենդ» տերմինը տեղին է 17-րդ և 18-րդ դարերի հակաիսպանական քարոզչությունը նկարագրելու համար, թեև համընդհանուր համաձայնություն չկա այն հարցում, թե արդյոք այս երևույթն արդիական է մեր ժամանակներում։ Մի շարք հեղինակներ քննադատում են «սև լեգենդ» տերմինի ժամանակակից կիրառությունը՝ պնդելով, որ որոշ շրջանակներ դրանով փորձում են քողարկել Իսպանական կայսրության գաղութատիրական հանցագործությունները՝ կերտելով կայսրության անքննադատ և իդեալականացված պատկերը (տրամագծորեն հակադիր՝ անթերի Իսպանիա, այսպես կոչված՝ «սպիտակ լեգենդ»)։ Ավելին⇒
Նորություններ
Շարունակվող իրադարձություններ՝ Շախմատային օլիմպիադա 2026 • Իսրայելա-ամերիկյան հարվածներ Իրանին (2026) • Իրանի բողոքի ցույցեր • Ռուսաստանի ներխուժում Ուկրաինա
- Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանն արժանացել է գերմանական խաղաղության մրցանակին։
- սեպտեմբերի 4-ին Միավորված ազգերի կազմակերպության գլխավոր ասամբլեան ընդունել է «Քարտեզը շտկելու» բանաձև, որը հավանություն է տվել Հավասար Երկրի պրոյեկցիայով քարտեզի (լուսանկարում) կիրառմանը։ Կողմ են քվեարկել 164 երկիր, դեմ՝ միայն ԱՄՆ-ը։
- օգոստոսի 30-ին՝ արձակվել է «Նենսի Գրեյս Ռոման» տիեզերական աստղադիտակը (լուսանկարում), տիեզերքը լայնածավալ ուսումնասիրելու և դրա կառուցվածքի ու զարգացման վերաբերյալ կարևոր հարցերի պատասխաններ գտնելու նպատակով։
- օգոստոսի 25-ին Նեպալի և Տիբեթի ինքնավար շրջանում Թրիշուլի գետի երկայնքով տեղի են ունեցել ջրհեղեղներ ու ցեխային սողանքներ (տեսանյութում): Նեպալում զոհվել է առնվազն 389 մարդ, 910 մարդ, այդ թվում՝ ավելի քան 200 զբոսաշրջիկ, անհետ կորած են համարվում, չինացի պաշտոնյաները հայտնել են Տիբեթում երեք մահվան և 558 անհետ կորածի մասին։
Վերջերս մահացածներ՝ Ռիչարդ Կիրակոսյան • Սանդրո Մացցոլա • Սերգեյ Պողոսյան • Էմմա Բոնինո • Արքայադուստր Աստրիդ Նորվեգացի • Էդուար Բալլադյուր
Գիտե՞ք, որ․․․
- ․․․ունենալով նոր շատրվան (լուսանկարում)՝ հռոմեացիները Հռոմի պապի անունը կրող փողոցը վերանվանեցին «Կապկային փողոց»։
- ․․․ձուկը հնարավոր է պատրաստել նաև սպասք լվացող մեքենայում, սակայն դա կարող է հանգեցնել սննդային թունավորման։
- ․․․«Աղբի թագուհի» են կոչել նրան, ով պայքարում է աղբի դեմ։
- ․․․ռուսական լրտեսական զույգն օգտագործել է Կրիշտիանու Ռոնալդուի յություբյան տեսանյութերի մեկնաբանությունները՝ Մոսկվա կոդավորված հաղորդագրություններ ուղարկելու համար։
- ․․․Կենտրոնական Ամերիկայի՝ ձեռքով կառավարվող ամենահին (լուսանկարում) պտտվող կամուրջը գործում է մինչ օրս։
- ․․․մահվան դատապարտվածը կարող էր փրկվել, եթե որևէ մեկը համաձայներ կախաղանի մոտ նրա հետ ամուսնանալ։
Ներկայացում
Վիքիպեդիան առցանց, բազմալեզու, խմբային հանրագիտարանային նախագիծ է, որն աշխատում է վիքի ձևաչափով։ Նախագիծը նպատակ ունի տրամադրել ազատ, հավաստի և ստուգելի բովանդակություն, որը յուրաքանչյուրը կարող է փոփոխել և բարելավել։
Վիքիպեդիան առաջնորդվում է հիմնարար սկզբունքներով, իսկ բովանդակությունը հրապարակվում է Creative Commons BY-SA արտոնագրի ներքո։ Այն կարելի է պատճենել և օգտագործել՝ պահպանելով սույն արտոնագրի պայմանները։ Վիքիպեդիայում ողջ տեղեկատվությունը ներկայացված է ազատ, առանց գովազդի և իր օգտագործողների անձնական տվյալների օգտագործման։
Վիքիպեդիայի հոդվածների հեղինակները կամավորներն են։ Նրանք կոորդինացնում են իրենց ջանքերը համաձայն համայնքում ընդունված կանոնների և ուղեցույցների ու առանց առաջնորդների։
| Այս պահին Հայերեն Վիքիպեդիայում կա՝ | |
| 331 823 հոդված |
551 ակտիվ խմբագիր |
Համագործակցություն
Վիքիպեդիան հանրագիտարան է, որն ստեղծվել և զարգանում է քեզ նման այցելուների կողմից։ Այստեղ գործում է «մեկը բոլորի համար, բոլորը՝ մեկի համար» սկզբունքը։
Առաջին անգա՞մ ես փորձում. օգտվի՛ր օգնության դասընթացից։ Չգիտես՝ ինչի՞ց սկսել. ահա մի քանի խորհուրդ։
Մասնակցի՛ր այս ամիս կազմակերպվող նախագծերին։
- Վիքին սիրում է անտառներ
- Գիտելիքի ամիս
- Հոդվածներ «Գյուղատնտեսական հանրագիտարանից»
- «Վիքիպեդիա» կրթական ծրագիր
- Բժշկական կարևորագույն հոդվածներ
Այս օրը պատմության մեջ
- 19 թ. – մահացել է Վերգիլիոսը, Հին Հռոմի մեծագույն բանաստեղծներից մեկը (ծն. մ.թ.ա. 70 թ.)։
- 1791 թ. – ծնվել է Իշտվան Սեչենյին, հունգարացի քաղաքական գործիչ, գրող, տնտեսագետ (մահ. 1860 թ.)։
- 1860 թ. – մահացել է Արթուր Շոպենհաուերը, գերմանացի փիլիսոփա, գրող (ծն. 1788 թ.)։
- 1921 թ. – Գերմանիայում Օպպաու քաղաքի BASF ընկերության քիմիական գործարանում տեղի ունեցած պայթյունի հետևանքով մահացավ 561 մարդ, ավելի քան 1500 հոգի վիրավորվեցին։
- 1943 թ. – ծնվել է Լարիսա Ալավերդյանը, հայ հասարակական-քաղաքական գործիչ։
- 1947 թ. – ծնվել է Սթիվեն Քինգը, սարսափ ֆանտաստիկ և դրամայի ժանրերի ամերիկացի գրող։
- 1953 թ. – տեղի ունեցավ առաջին Սան Սեբաստիանի կինոփառատոնը։
- 1991 թ. – Հայաստանը անկախացավ ԽՍՀՄ-ից և այս օրը Հայաստանում նշվում է որպես անկախության տոն։
- 2004 թ. – սկսվեց աշխարհի ամենաբարձր աշտարակի՝ Բուրջ Խալիֆայի շինարարությունը, որի բարձրությունը կազմում է 828 մետր։
