Գլխավոր էջ

Վիքիպեդիա

Ազատ հանրագիտարան, որը կարող է խմբագրել յուրաքանչյուր ոք։

Շաբաթվա հոդված

Արհեստական բանականության բում, արհեստական բանականության (ԱԲ) ոլորտում արագ աճի շրջան: Ներկայիս բումը շարունակական շրջան է, որը սկզբնապես սկսվել է 2010-2016 թվականներին, բայց ավելի արագ է զարգացել 2020-ական թվականներին: Օրինակներից են գեներատիվ ԱԲ տեխնոլոգիաները, ինչպիսիք են OpenAI-ի նման ընկերությունների ստեղծած մեծ լեզվական մոդելները և ԱԲ պատկերների գեներատորները, ինչպես նաև գիտական առաջընթացները, ինչպիսիք են Google DeepMind- ի գլխավորած սպիտակուցների ֆոլդինգի կանխատեսումը: Այս շրջանը երբեմն անվանում են ԱԲ գարուն՝ նախորդ ԱԲ ձմեռների հետ համեմատելով: 2025 թվականի դրությամբ ChatGPT չատբոտը աշխարհում 4-րդ ամենաշատ այցելվող կայքն է՝ Google-ից, YouTube-ից և Facebook-ից հետո:

1950 թվականին Ալան Թյուրինգն առաջարկել է «Մտածող մեքենաների» գաղափարը։ Սրանք համակարգիչներ էին, որոնք կկարողանային մտածել մարդկանց հետ նույն մակարդակում: Նա սկսել է իր հայտնի «Թյուրինգի թեստը», որտեղ հարցաքննիչին տրամադրվում է 2 նյութ, և նրանք պետք է որոշեն, թե դրանցից որն է արհեստական բանականության, և որը՝ մարդու կատարածը: 1956 թվականին Ջոն Մաքքարթին առաջին անգամ օգտագործել է «արհեստական բանականություն» տերմինը և ի վերջո կոչվել է արհեստական բանականության հայր:

1956 թվականին տեղի է ունեցել Դարթմութի կոնֆերանսը, որը կազմակերպել էին Ջոն Մաքքարթին, Նաթանիել Ռոչեսթերը, Մարվին Մինսկին և Կլոդ Շենոնը: Այս կոնֆերանսը համարվում է արհեստական բանականության ծննդավայրը որպես ուսումնասիրության ոլորտ, քանի որ 2 ամիս տևողությամբ սեմինար է անցկացվել։ Այս սեմինարի ընթացքում առաջատար հետազոտողները ուսումնասիրել են այնպիսի մեքենաներ ստեղծելու հայեցակարգը, որոնք կարող են ընդօրինակել մարդկանց բանականությունը։

1958 թվականին Ջոն Մաքքարթին ստեղծեց LISP ծրագրավորման լեզուն: LISP-ը նշանակում է «Ցանկերի մշակում» («List Processing») և աշխատում է որպես արհեստական բանականության հիմնական ծրագրավորման լեզու: Այս ծրագրավորման լեզուն մեծ ճանաչում է ձեռք բերել Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտում (MIT)՝ օգտագործվելով արհեստական բանականության հետ կապված բազմաթիվ նախագծերում, ինչպիսին է IBM 704- ը։ Չնայած, շատ լեզուների զարգացում և անկում են ապրել, LISP-ը մնում է արհեստական բանականության ամենատարածված ծրագրավորման լեզուն Միացյալ Նահանգներում:

1962 թվականին, արհեստական բանականության վերաբերյալ հետազոտությունները շարունակելու նպատակով, Ջոն Մաքքարթին հիմնադրել է Սթենֆորդի արհեստական բանականության լաբորատորիան (SAIL): SAIL-ը դարձել է արհեստական բանականության հետազոտությունների կարևոր կենտրոն՝ նպաստելով ոլորտի բազմաթիվ առաջընթացներին: Այդ առաջընթացներից մի քանիսը ներառում են ռոբոտաշինությունը, բժշկական ախտորոշումը, բնական լեզվի մշակումը, ինքնավար տրանսպորտային միջոցները և այլն: Ջոն Մաքքարթին նաև Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտի (MIT) առաջին արհեստական բանականության լաբորատորիայի համահիմնադիրն է, որն այժմ հայտնի է որպես MIT համակարգչային գիտության և արհեստական բանականության լաբորատորիա: Ավելին⇒

Նորություններ

Շարունակվող իրադարձություններ՝ Իսրայելա-պաղեստինյան պատերազմ (2023-ներկա) • Ռուսաստանի ներխուժում Ուկրաինա

Որոշվել են 2025 թվականի՝
հունվարի 3-ին Միացյալ Նահանգները հարվածներ է հասցրել Վենեսուելայի մի քանի թիրախների, այդ թվում՝ մայրաքաղաք Կարակասին։ Երկրի նախագահ Նիկոլաս Մադուրոն և նրա կինը գերի են վերցվել (լուսանկարում): Դելսի Ռոդրիգեսը դարձել է Վենեսուելայի նախագահի պաշտոնակատար։
հունվարի 2-ին Հասարակածային Գվինեան իր մայրաքաղաքը Մալաբոյից տեղափոխել է Սյուդադ դե լա Պաս։
հունվարի 2-ին Մեքսիկայի Գեռերո նահանգի Սան Մարկոս քաղաքի մոտ 6,5 մագնիտուդ հզորությամբ երկրաշարժ է տեղի ունեցել։
հունվարի 1-ին Շվեյցարիայի Կրանս Մոնտանա քաղաքում Նոր տարվա տոնակատարության ժամանակ բարում բռնկված հրդեհի հետևանքով զոհվել է առնվազն 40 մարդ։
դեկտեմբերի 29-ին Գերմանիայի Գելզենկիրխեն քաղաքում գտնվող բանկից (լուսանկարում) գողացել են 30 մլն եվրո արժողությամբ իրեր։
դեկտեմբերի 28-ին Իրանում բողոքի ցույցեր են սկսվել տնտեսական վատթարացման, Իրանական ռիալի արժեքի կտրուկ անկման և շուկայի անկայունության դեմ։
դեկտեմբերի 14-ին Սիդնեյի Բոնդի լողափում, Խանուկայի մեծ տոնակատարության ժամանակ, տեղի է ունեցել հակասեմական ահաբեկչական հարձակում, կա 16 զոհ և 42 վիրավոր:
դեկտեմբերի 13-ին Ռոդ Այլենդի Փրովիդենս քաղաքի Այվի լիգայի համալսարանում ավարտական քննության նիստի ժամանակ կրակոցներ են հնչել, կա 2 զոհ և 9 վիրավոր:
դեկտեմբերի 11-ին Բուլղարիայի կառավարությունը հրաժարական է տվել լայնածավալ բողոքի ցույցերի ֆոնին, որոնք տեղի են ունեցել երկրի տարբեր քաղաքներում։

Վերջերս մահացածներ՝ Ուլյանա Սեմյոնովա • Բրիժիտ Բարդո • Բահրամ Բեյզայ • Քրիս Ռի • Ռոբ Ռայներ • Լևոն Օգանեզով

Հաջորդ թողարկում | Պահոց | Խմբագրել

Գիտե՞ք, որ․․․

․․․մեքսիկական Հիսուսը (լուսանկարում) Ռիոյի Հիսուսից բարձր է, սակայն շուտով․․․ 😉
․․․մոսկվացի հայ հավաքորդի պատկերասրահում որպես նկարների հեղինակ հայտնվել ցանկացող հայ նկարիչը այնտեղ հայտնվեց որպես մեկ այլ նկարչի կտավի հերոս։
․․․Բուբուբու քաղաքն իր անունը ստացել է կա՛մ շոգեքարշի շչոցից, կա՛մ ջրի աղբյուրի ձայնից։
․․․Նյուքասլում գործող ռոք խումբը բաղկացած է հինգ մարդուց և յոթ խոզից։
․․․կկվով ժամացույց (լուսանկարում) կարող է լինել նաև փողոցում։
․․․սոցցանցային գրառումները երբեմն նպատակ ունեն զայրացնելու ընթերցողին։

Հաջորդ թողարկում | Արխիվ | Խմբագրել

Ներկայացում

Վիքիպեդիան առցանց, բազմալեզու, խմբային հանրագիտարանային նախագիծ է, որն աշխատում է վիքի ձևաչափով։ Նախագիծը նպատակ ունի տրամադրել ազատ, հավաստի և ստուգելի բովանդակություն, որը յուրաքանչյուրը կարող է փոփոխել և բարելավել։

Վիքիպեդիան առաջնորդվում է հիմնարար սկզբունքներով, իսկ բովանդակությունը հրապարակվում է Creative Commons BY-SA արտոնագրի ներքո։ Այն կարելի է պատճենել և օգտագործել՝ պահպանելով սույն արտոնագրի պայմանները։ Վիքիպեդիայում ողջ տեղեկատվությունը ներկայացված է ազատ, առանց գովազդի և իր օգտագործողների անձնական տվյալների օգտագործման։

Վիքիպեդիայի հոդվածների հեղինակները կամավորներն են։ Նրանք կոորդինացնում են իրենց ջանքերը համաձայն համայնքում ընդունված կանոնների և ուղեցույցների ու առանց առաջնորդների։

Այս պահին Հայերեն Վիքիպեդիայում կա՝
323 465 հոդված	693 ակտիվ խմբագիր

Համագործակցություն

Վիքիպեդիան հանրագիտարան է, որն ստեղծվել և զարգանում է քեզ նման այցելուների կողմից։ Այստեղ գործում է «մեկը բոլորի համար, բոլորը՝ մեկի համար» սկզբունքը։

Առաջին անգա՞մ ես փորձում. օգտվի՛ր օգնության դասընթացից։ Չգիտես՝ ինչի՞ց սկսել. ահա մի քանի խորհուրդ։

Մասնակցի՛ր այս ամիս կազմակերպվող նախագծերին։

Նախագծի էջ | Հաջորդ թողարկում

Այս օրը պատմության մեջ

1693՝ Սիցիլիայում տեղի ուժեղ երկրաշարժի արդյունքում մահացավ մոտ 60 հազար մարդ։
1801՝ մահացել է Դոմենիկո Չիմարոզան, իտալացի երգահան, ավելի քան 80 օպերայի հեղինակ (ծն. 1749 թ.)։
1879՝ Անգլիան պատերազմ հայտարարեց զուլուսներին, և սկսվեց անգլո-զուլուսական պատերազմը։
1924՝ Երևանում հիմնադրվեց «Գիրք» հրատարակչական ընկերությունը՝ Մարտիրոս Սարյանի ղեկավարությամբ։
1935՝ Ամելիա Էրհարթը ինքնաթիռով միայնակ հատեց Ատլանտյան օվկիանոսը. նա առաջին կին օդաչուն էր, ում հաջողվեց դա անել։
1966՝ բացվեց Թբիլիսիի մետրոպոլիտենը, որը Հարավային Կովկասի առաջին մետրոն էր և 4-րդը ԽՍՀՄ-ում։
1972՝ ծնվել է Անդրեյ Մալախովը, ռուս ճանաչված հաղորդավար և դերասան։
1972՝ Արևելյան Պակիստանը վերանվանվեց Բանգլադեշ։
1993՝ եթեր հեռարձակվեց WWE կազմակերպության WWE Raw պրոֆեսիոնալ ըմբշամարտի առաջին հեռուստաշոուն։
2010՝ մահացել է Ֆադեյ Սարգսյանը, հայ ճանաչված գիտնական, ակադեմիկոս, քաղաքական գործիչ, եղել է Հայաստանի գիտությունների ազգային ակադեմիայի նախագահ (ծն. 1923 թ.)։