Գլխավոր էջ

Վիքիպեդիա

Ազատ հանրագիտարան, որը կարող է խմբագրել յուրաքանչյուր ոք։

Շաբաթվա հոդված

Դոնալդ Թրամփի երկրորդ նախագահության ընթացքում Միացյալ Նահանգները արշավ է սկսել Գրենլանդիան անեքսիայի ենթարկելու համար, որը Դանիայի Թագավորության մաս է կազմում և որի քաղաքացիները նաև Եվրամիության (ԵՄ) քաղաքացիներ են։ Սա հանգեցրել է մի կողմից Միացյալ Նահանգների, մյուս կողմից՝ Դանիայի Թագավորության, Եվրամիության և ՆԱՏՕ-ի մի քանի անդամների միջև բախման, որը հաճախ անվանում են Գրենլանդիայի ճգնաժամ։ Թրամփը նախկինում փորձել է գնել Գրենլանդիան իր առաջին նախագահության ընթացքում, սակայն մերժվել է․ Դանիայի վարչապետ Մետտե Ֆրեդերիկսենը ասել է, որ առաջարկն «աբսուրդ» է։ 2025 և 2026 թվականներին շարունակական սրացումներից հետո ԱՄՆ-ի գործողությունները գիտնականները և մեկնաբանները որակել են որպես հիբրիդային պատերազմի մի ձև, և այդ ամենը 2026 թվականին հանգեցրել է ԱՄՆ-ԵՄ առևտրային պատերազմի։

2024 թվականին վերընտրվելուց ի վեր Թրամփը մի քանի անգամ սպառնացել է ներխուժել Գրենլանդիա և տարածել է կեղծ տեղեկություններ կղզու պատմության և ժամանակակից անվտանգության մասին։ Դանիայի պաշտպանության հետախուզական ծառայության 2025 թվականին հրապարակված պաշտոնական դանիական սպառնալիքի գնահատականում պատմության մեջ առաջին անգամ Միացյալ Նահանգները նշվել է որպես ազգային անվտանգության սպառնալիք՝ Ռուսաստանի և Չինաստանի հետ մեկտեղ։ Դանիական հետախուզությունը զգուշացրել է, որ Գրենլանդիան դարձել է «տարբեր տեսակի ազդեցության քարոզարշավների» թիրախ՝ Դոնալդ Թրամփին համակիր օտարերկրյա դերակատարների կողմից։ 2025 թվականի օգոստոսին Դանիական հեռարձակման կորպորացիան հաղորդել է, որ առնվազն երեք ամերիկացի տղամարդիկ, որոնք կապեր են ունեցել Դոնալդ Թրամփի հետ, Դանիայի անվտանգության և հետախուզության ծառայության (PET) կողմից վերահսկվել են՝ Գրենլանդիա ներթափանցելու և Դանիայի հետ նրա հարաբերություններում տարաձայնություններ ստեղծելու փորձերի համար։ Թրամփի գործողությունները համեմատվել են ռուսական հիբրիդային պատերազմի հետ։

Դանիացի քաղաքական գործիչները կոչ են արել փակել Գրենլանդիայում ԱՄՆ հյուպատոսությունը՝ Դանիայի ինքնիշխանությունը խաթարելու գործում ունեցած դերի համար։ Պիտուֆիկ տիեզերակայանի հրամանատար Սյուզաննա Մայերսը՝ Գրենլանդիայում ամենաբարձր աստիճան ունեցող ամերիկացի սպան, հայտարարել է, որ Թրամփի կողմից Գրենլանդիայի հասցեին հնչեցված սպառնալիքները «չեն արտացոլում Պիտուֆիկ տիեզերակայանը», ինչի հետևանքով Թրամփը նրան ազատել է պաշտոնից։ Թրամփը սպառնացել է Գրենլանդիայի հարցում «ինչ-որ բան անել»՝ «ուզեն, թե չուզեն»։ Նա ասել է, որ իրեն «միջազգային իրավունք պետք չէ», և որ ԱՄՆ-ի համար «կարող է ընտրություն լինել» Գրենլանդիան գրավելու և ՆԱՏՕ-ն պահպանելու միջև, հավելելով, որ ինքը կընտրի Գրենլանդիան «դժվարին ճանապարհը», եթե Դանիան չհրաժարվի իր տարածքից։ Թրամփը նշել է, որ անձնական հոգեբանական կարիք ունի «տիրանալու» Գրենլանդիային։ Նա դա կապել է 2025 թվականի Նոբելյան խաղաղության մրցանակը չստանալու հետ և ասել է, որ այլևս պարտավորված չի զգում մտածել «միայն խաղաղության մասին», իսկ Սպիտակ տունը Գրենլանդիայի վերաբերյալ իր պահանջները առաջ է մղել ծայրահեղ աջակողմյան, նեոնացիստական և սպիտակների գերակայության մեմերի միջոցով։ Ավելին⇒

Նորություններ

Շարունակվող իրադարձություններ՝ Իրանի բողոքի ցույցեր • Բախումներ Սուդանում • Ռուսաստանի ներխուժում Ուկրաինա

հունվարի 22-ին Դավոսում կայացած Համաշխարհային տնտեսական ֆորումի շրջանակում ստորագրվել է Դոնալդ Թրամփի նախաձեռնած «Խաղաղության խորհրդի» (լուսանկարում) կանոնադրությունը: Նախաձեռնությանը միացել է նաև Հայաստանը։
հունվարի 3-ին Միացյալ Նահանգները հարվածներ է հասցրել Վենեսուելայի մի քանի թիրախների, այդ թվում՝ մայրաքաղաք Կարակասին։ Երկրի նախագահ Նիկոլաս Մադուրոն և նրա կինը գերի են վերցվել (լուսանկարում): Դելսի Ռոդրիգեսը դարձել է Վենեսուելայի նախագահի պաշտոնակատար։
հունվարի 2-ին Հասարակածային Գվինեան իր մայրաքաղաքը Մալաբոյից տեղափոխել է Սյուդադ դե լա Պաս։
հունվարի 2-ին Մեքսիկայի Գեռերո նահանգի Սան Մարկոս քաղաքի մոտ 6,5 մագնիտուդ հզորությամբ երկրաշարժ է տեղի ունեցել։
հունվարի 1-ին Շվեյցարիայի Կրանս Մոնտանա քաղաքում Նոր տարվա տոնակատարության ժամանակ բարում բռնկված հրդեհի հետևանքով զոհվել է առնվազն 40 մարդ։

Վերջերս մահացածներ՝ Ռոբերտ Նազարյան • Մուրադ Հասրաթյան • Ուլյանա Սեմյոնովա • Բրիժիտ Բարդո • Բահրամ Բեյզայ

Հաջորդ թողարկում | Պահոց | Խմբագրել

Գիտե՞ք, որ․․․

․․․Էդուարդ Մանեն ոչնչացրել է Էդգար Դեգայի նվերի աջ կողմը (նկարում), քանի որ դժգոհ է մնացել իր կնոջ պատկերից։
․․․Աֆրիկայի ամենաբարձր երկնաքերը գտնվում է անանուն մայրաքաղաքում։
․․․իսպանացի այս շախմատիստի դեմքը և անունը գրեթե ոչ ոք չգիտի, սակայն նա պնդում է, որ մասնակցում է մրցաշարերի։
․․․ցածր ջերմաստիճանների ֆիզիկայի վերաբերյալ աշխատությունների հեղինակը սովորական սիամական կատու էր։
․․․աշխարհի ամենամեծ շոկոլադի շատրվանը (լուսանկարում) պարունակում է երեք տոննա շոկոլադ։
...ճամփորդությունից հետո տխրությունը հաղթահարելուն օգնում է նոր ճամփորդություն ծրագրելը։

Հաջորդ թողարկում | Արխիվ | Խմբագրել

Ներկայացում

Վիքիպեդիան առցանց, բազմալեզու, խմբային հանրագիտարանային նախագիծ է, որն աշխատում է վիքի ձևաչափով։ Նախագիծը նպատակ ունի տրամադրել ազատ, հավաստի և ստուգելի բովանդակություն, որը յուրաքանչյուրը կարող է փոփոխել և բարելավել։

Վիքիպեդիան առաջնորդվում է հիմնարար սկզբունքներով, իսկ բովանդակությունը հրապարակվում է Creative Commons BY-SA արտոնագրի ներքո։ Այն կարելի է պատճենել և օգտագործել՝ պահպանելով սույն արտոնագրի պայմանները։ Վիքիպեդիայում ողջ տեղեկատվությունը ներկայացված է ազատ, առանց գովազդի և իր օգտագործողների անձնական տվյալների օգտագործման։

Վիքիպեդիայի հոդվածների հեղինակները կամավորներն են։ Նրանք կոորդինացնում են իրենց ջանքերը համաձայն համայնքում ընդունված կանոնների և ուղեցույցների ու առանց առաջնորդների։

Այս պահին Հայերեն Վիքիպեդիայում կա՝
323 869 հոդված	781 ակտիվ խմբագիր

Համագործակցություն

Վիքիպեդիան հանրագիտարան է, որն ստեղծվել և զարգանում է քեզ նման այցելուների կողմից։ Այստեղ գործում է «մեկը բոլորի համար, բոլորը՝ մեկի համար» սկզբունքը։

Առաջին անգա՞մ ես փորձում. օգտվի՛ր օգնության դասընթացից։ Չգիտես՝ ինչի՞ց սկսել. ահա մի քանի խորհուրդ։

Մասնակցի՛ր այս ամիս կազմակերպվող նախագծերին։

Նախագծի էջ | Հաջորդ թողարկում

Այս օրը պատմության մեջ

ՄԱԿ-ի գլխավոր ասամբլեայի կողմից հաստատվել է որպես Հոլոքոստի զոհերի հիշատակի օր:

1832 թ. – ծնվել է Լուիս Քերոլը, անգլիացի գրող, նաև մաթեմատիկոս, փիլիսոփա և լուսանկարիչ, «Ալիսը Հրաշքների աշխարհում» աշխարհահռչակ գրվածքի հեղինակը (մահ. 1898 թ.:)
1899 թ. – ծնվել է Արարատ Ղարիբյանը, հայ լեզվաբան, ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ (մահ. 1977 թ.):
1918 թ. – Ֆինլանդիայում քաղաքացիական պատերազմ սկսվեց:
1919 թ. – ծնվել է Ռոս Բաղդասարյանը, ամերիկահայ դաշնակահար, երգիչ և դերասան (մահ. 1972 թ.):
1939 թ. – ծնվել է Տիգրան Մանսուրյանը, հայ ճանաչված երգահան, հեղինակ է գլխավորաբար նվագախմբային, կամերային, երգչախմբային և վոկալ գործեր:
1942 թ. - մահացել է Նիկողայոս Ադոնցը, հայ պատմաբան, բյուզանդագետ և բանասեր (ծն. 1871 թ.)
1973 թ. – Փարիզում կնքվեց խաղաղության համաձայնագիր, համաձայն որի ամերիկյան զորքերը պետք է դուրս գային Վիետնամից, ինչով փաստորեն ավարտվում էր Վիետնամի պատերազմը:
2010 թ. – մահացել է Ջերոմ Դեյվիդ Սելինջերը, ամերիկացի գրող (ծն. 1919 թ.):