Գլխավոր էջ

Վիքիպեդիա

Ազատ հանրագիտարան, որը կարող է խմբագրել յուրաքանչյուր ոք։

Շաբաթվա հոդված

Փոքր սառցե դարաշրջան, սառցադաշտերի տարածաշրջանային ընդարձակման և խստաշունչ ձմեռների ժամանակաշրջան, երբ Եվրոպայում, հատկապես Հյուսիսատլանտյան տարածաշրջանում նկատվել է ջերմաստիճանի զգալի՝ միջինից ցածր անկում: Այն հայտնի է որպես ցուրտ շրջան, բայց գլոբալ առումով սառեցումը միատեսակ և համաշխարհային մասշտաբներով միաժամանակ և նույն ուժգնությամբ չի եղել, հետևաբար իրական սառցե դարաշրջան չի կարող համարվել:

Փոքր սառցե դարաշրջան տերմինը գիտական գրականության մեջ ներմուծել է սառցադաշտերի և կլիմայի փոփոխության մասնագետ Ֆրանսուա Է. Մաթեսը, 1939 թվականին: Այս ժամանակահատվածը պայմանականորեն համարվում է 16-րդ դարից մինչև 19-րդ դարերը, սակայն որոշ մասնագետներ նախընտրում են այլընտրանքային ժամանակահատված՝ մոտ 1300 թվականից մինչև մոտ 1850 թվականը։

ՆԱՍԱ-ի առցանց հրատարակչական աղբյուրը (ՆԱՍԱ Երկրի աստղադիտարան) առանձնացրել է երեք հատկապես ցուրտ ժամանակահատվածներ։ Մեկը սկսվել է մոտավորապես 1650 թվականին, մյուսը՝ մոտավորապես 1770 թվականին, իսկ վերջինը՝ 1850 թվականին, որոնք բոլորն էլ բաժանվել են թեթևակի տաքացման ժամանակահատվածներով։ Կլիմայի փոփոխության միջպետական հանձնաժողովի երրորդ գնահատման զեկույցը համարել է, որ ՓՍԴ-ի ժամանակագրությունը և ազդեցության ենթարկված տարածքները ենթադրում են հիմնականում տարածաշրջանային կլիմայական փոփոխություններ, այլ ոչ թե գլոբալ համաժամանակյա սառցապատման աճ։ Առավելագույնը, այդ ընթացքում Հյուսիսային կիսագնդում դիտվել է ընդամենը չափավոր սառեցում։

Առաջարկվել են մի քանի պատճառներ՝ արեգակնային ակտիվության ցիկլային մինիմումներ (Մաունդերի մինիմում), հրաբխային ակտիվության բարձրացում, օվկիանոսային հոսանքների շրջապտույտային փոփոխություններ, Երկրի ուղեծրի և առանցքային թեքության (հասարակածի և նրա ուղեծրի առանցքի միջև անկյուն) տատանումներ (ուղեծրային ֆորսինգ, կամ Միլանկովիչի ցիկլեր), գլոբալ կլիմային բնորոշ փոփոխականություն և մարդկային բնակչության նվազում (օրինակ՝ Չինգիզ խանի իրականացրած կոտորածների, սև մահվան և Ամերիկայում եվրոպացիների հետ բնիկների շփման արդյունքում առաջացած համաճարակների պատճառով)
Ավելին⇒

Նորություններ

Շարունակվող իրադարձություններ՝ Իսրայելա-ամերիկյան հարվածներ Իրանին (2026) • Իրանի բողոքի ցույցեր • Ռուսաստանի ներխուժում Ուկրաինա

ապրիլի 25-ին կրակոցներ են հնչել Վաշինգտոն քաղաքի Վաշինգտոն Հիլթոն հյուրանոցում անցկացվող Սպիտակ տան թղթակիցների ամենամյա ընթրիքի անվտանգության ստուգման գլխավոր գոտու մոտ․ ԱՄՆ-ի նախագահ Դոնալդ Թրամփը, առաջին տիկին Մելանյա Թրամփը, փոխնախագահ Ջեյ Դի Վենսը և Կաբինետի անդամները տարհանվել են ԱՄՆ-ի Գաղտնի ծառայության կողմից:
ապրիլի 15-ին Կիպրոսի Պեյա քաղաքում ավարտվել է 2026 թվականի շախմատի հավակնորդների մրցաշարը։ Տղամարդկանց մրցաշարի հաղթող է դարձել ուզբեկ շախմատիստ Ժավոխիր Սինդարովը, որն այս տարի կմրցի գործող չեմպիոն Գուկեշ Դոմարաջուի հետ։
ապրիլի 12-ին Հունգարիայի ընդդիմադիր առաջնորդ Պետեր Մադյարը (լուսանկարում) հաղթել է Հունգարիայի խորհրդարանական ընտրություններում՝ պարտության մատնելով երկիրը 16 տարի կառավարող Վիկտոր Օրբանին։
մարտից «Յարխուշտան» այսուհետ կհնչի որպես Հայաստանի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի պաշտոնական հիմն։
ապրիլի 1-ին ՆԱՍԱ-ն տվել է Լուսնի մոտով անցնող «Արտեմիս II» (լուսանկարում) առաքելության մեկնարկը, որը Երկրի ցածր ուղեծրից անցնող անձնակազմով առաջին առաքելությունն է 1972 թվականի «Ապոլոն 17»-ից ի վեր:
մարտի 28-ին Ամերիկայի միացյալ նահանգներում Դոնալդ Թրամփի երկրորդ վարչակազմի քաղաքականության դեմ կազմակերպվել են ավելի քան 3300 բողոքի ցույցեր, որոնց մասնակցել են 8-9 մլն մարդ։

Վերջերս մահացածներ՝ Նադյա Ֆարես • Նատալի Բայ • Միրչա Լուչեսկու • Զորի Բալայան

Հաջորդ թողարկում | Պահոց | Խմբագրել

Գիտե՞ք, որ․․․

․․․Նեպտունի հայտնի խոր կապույտ գույնը երկար ժամանակ չափազանցված էր պատկերներում, և միայն 2023 թվականի վերամշակումը ցույց տվեց, որ այն ընդամենը փոքր-ինչ ավելի կապույտ է, քան Ուրանը (լուսանկարում):
․․․70-80 տարեկան առանձնյակին անվանել են արքայի անունով և ծրագրել, որ նա շատ կանայք ունենա։
․․․տարվա մեջ կա ամիս, երբ ֆինանսական շուկայում արժեթղթերի գներն ավելի շատ են աճում, քան ցանկացած այլ ամսում։
․․․այս «կորուսյալ աշխարհը» թույլ է տվել կենդանիների և մարդկանց ազատ տեղաշարժը աշխարհամասի և Բրիտանական կղզիների միջև։
․․․այս անձը ամսագրերում տպագրված գովազդի միջոցով 49,95 դոլարով վաճառել էր «արևային էներգիայով աշխատող հագուստի չորանոց»։ Գնորդները ստացել էին լվացքի պարանի մի կտոր։
․․․այս յուրահատուկ մարդիկ դարձել են մշակութային երևույթ, և նրանց համար քաղաքը հատուկ դիտահրապարակներ է կառուցում (լուսանկարում)։

Հաջորդ թողարկում | Արխիվ | Խմբագրել

Ներկայացում

Վիքիպեդիան առցանց, բազմալեզու, խմբային հանրագիտարանային նախագիծ է, որն աշխատում է վիքի ձևաչափով։ Նախագիծը նպատակ ունի տրամադրել ազատ, հավաստի և ստուգելի բովանդակություն, որը յուրաքանչյուրը կարող է փոփոխել և բարելավել։

Վիքիպեդիան առաջնորդվում է հիմնարար սկզբունքներով, իսկ բովանդակությունը հրապարակվում է Creative Commons BY-SA արտոնագրի ներքո։ Այն կարելի է պատճենել և օգտագործել՝ պահպանելով սույն արտոնագրի պայմանները։ Վիքիպեդիայում ողջ տեղեկատվությունը ներկայացված է ազատ, առանց գովազդի և իր օգտագործողների անձնական տվյալների օգտագործման։

Վիքիպեդիայի հոդվածների հեղինակները կամավորներն են։ Նրանք կոորդինացնում են իրենց ջանքերը համաձայն համայնքում ընդունված կանոնների և ուղեցույցների ու առանց առաջնորդների։

Այս պահին Հայերեն Վիքիպեդիայում կա՝
325 930 հոդված	689 ակտիվ խմբագիր

Համագործակցություն

Վիքիպեդիան հանրագիտարան է, որն ստեղծվել և զարգանում է քեզ նման այցելուների կողմից։ Այստեղ գործում է «մեկը բոլորի համար, բոլորը՝ մեկի համար» սկզբունքը։

Առաջին անգա՞մ ես փորձում. օգտվի՛ր օգնության դասընթացից։ Չգիտես՝ ինչի՞ց սկսել. ահա մի քանի խորհուրդ։

Մասնակցի՛ր այս ամիս կազմակերպվող նախագծերին։

Նախագծի էջ | Հաջորդ թողարկում

Այս օրը պատմության մեջ

1788 թ. – Մերիլենդը դարձավ ԱՄՆ-ի 7-րդ նահանգը:
1802 թ. – ամենայն հայոց կաթողիկոս օծվեց Դավիթ Ե Էնեգեթցին:
1889 թ. – ծնվել է Արուս Ոսկանյանը, հայ նշանավոր դերասանուհի (մահ. 1943 թ.):
1903 թ. – ծնվել է Թադևոս Սարյանը, կինոյի և թատրոնի հայ դերասան (մահ. 1974 թ.):
1920 թ. – Ադրբեջանում հաստատվեցին խորհրդային կարգեր:
1969 թ. – Շառլ դը Գոլը ինքնակամ հրաժարվեց Ֆրանսիայի նախագահի պաշտոնից:
1974 թ. – ծնվել է Պենելոպե Կրուսը, իսպանացի հայտնի դերասանուհի:
1993 թ. – ամերիկահայ երգչուհի Շերը (Շերիլին Սարգսյան) այցելեց Հայաստան՝ իր հետ բերելով 2.5 միլիոն դոլարի օգնություն: