Գլխավոր էջ

Վիքիպեդիա

Ազատ հանրագիտարան, որը կարող է խմբագրել յուրաքանչյուր ոք։

Շաբաթվա հոդված

«Պեգասուս» նախագիծ, միջազգային հետաքննական լրագրողական նախաձեռնություն, որը բացահայտել է կառավարությունների կողմից լրագրողների, ընդդիմադիր քաղաքական գործիչների, ակտիվիստների, գործարարների և այլոց նկատմամբ լրտեսությունը, որոնք օգտագործել են իսրայելական NSO Group տեխնոլոգիական և կիբեռզենքի ընկերության կողմից մշակված մասնավոր Պեգասուս լրտեսածրագիրը: Պեգասուսը ակնհայտորեն վաճառվում է «լուրջ հանցագործությունների և ահաբեկչության հսկողության» նպատակներով: 2020 թվականին Forbidden Stories-ին է փոխանցվել 50,000 հեռախոսահամարներից բաղկացած թիրախային ցուցակ, և վերլուծությունը ցույց է տվել, որ ցուցակը պարունակում է ընդդիմադիր քաղաքական գործիչների, մարդու իրավունքների պաշտպանների, լրագրողների, փաստաբանների և այլ քաղաքական այլախոհների հեռախոսահամարները:

Ամնեսթի Ինթերնեշնլի կիբեռանվտանգության թիմի կողմից փոքր թվով հեռախոսների ստուգումը բացահայտել է NSO Group-ի կողմից մշակված զրոյական սեղմումով տրոյական վիրուսի՝ Պեգասուս լրտեսածրագրի առկայությունը: Այս վնասակար ծրագիրը հարձակումը գործողին լիարժեք հասանելիություն է տալիս թիրախավորված սմարթֆոնին, դրա տվյալներին, պատկերներին, լուսանկարներին և խոսակցություններին, ինչպես նաև տեսախցիկին, խոսափողին և աշխարհագրական դիրքին: Այս տեղեկատվությունը փոխանցվել է 17 լրատվամիջոցների «Պեգասուս նախագիծ» անվան ներքո: Այս նախագծի անդամ կազմակերպությունները 2021 թվականի հուլիսի 18-ին սկսել են հրապարակել զեկույցներ, որոնք բացահայտել են նշանակալի ոչ քրեական թիրախներ և շեշտել են, որ այդ պրակտիկան մամուլի ազատությանը, խոսքի ազատությանը, այլախոհությանը և ժողովրդավարական ընդդիմությանն ուղղված սպառնալիք է: Հուլիսի 20-ին բացահայտվել է, որ 14 պետությունների ղեկավարներ նախկինում դարձել են Պեգասուս վնասակար ծրագրի թիրախ։ Տարբեր կազմակերպություններ, որոնցին են լրատվական խմբագրությունները, Լրագրողների պաշտպանության կոմիտեն, Միջազգային մամուլի ինստիտուտը և Էդվարդ Սնոուդենը, կոչ են արել շարունակել հետաքննությունը և սահմանափակել նման վնասակար ծրագրերի առևտուրը:

Պեգասուս լրտեսածրագիրը մշակվել է իսրայելական NSO Group կիբեռզենքի ընկերության կողմից: Այն կարող է գաղտնի ձևով տեղադրվել բջջային հեռախոսների (և այլ սարքերի) վրա, որոնք աշխատում են iOS և Անդրոիդ օպերացիոն համակարգերով։ Լրտեսածրագիրը անվանակոչվել է առասպելական թևավոր ձիու՝ Պեգասի անունով. դա տրոյական ձի է, որը կարող է «թռչել օդում»՝ հեռախոսները վարակելու համար: Պեգասուս լրտեսածրագրի օգտագործումը տարիներ շարունակ վերահսկվել է:

NSO Group-ի արտահանումը վերահսկվում է Իսրայելի պաշտպանության նախարարության Պաշտպանական արտահանման վերահսկման գործակալության (DECA) կողմից:

2020 թվականին ավելի քան 50 000 հեռախոսահամարներից բաղկացած ցուցակ, որոնք, ենթադրաբար, պատկանում էին իսրայելական NSO Group կիբեռզենքի ընկերության հաճախորդների կողմից որպես «հետաքրքրության առարկա» ճանաչված անձանց, փոխանցվել է Ամնեսթի Ինթերնեշնլին և Փարիզում գտնվող Forbidden Stories մեդիա ոչ առևտրային կազմակերպությանը։ Այնուհետև այս տեղեկատվությունը փոխանցվել է 17 մեդիա կազմակերպությունների՝ «Պեգասուսի նախագիծ» անվան ներքո։ Մի քանի ամիսների ընթացքում ավելի քան 80 լրագրողներ The Guardian-ից (Միացյալ Թագավորություն), Լը Մոնդից և Radio France-ից (Ֆրանսիա), Die Zeit-ից, Süddeutsche Zeitung-ից, WDR-ից և NDR-ից (Գերմանիա), Վաշինգտոն փոստից և Frontline (ԱՄՆ), Haaretz-ից (Իսրայել), Aristegui Noticias-ից և Proceso-ից (Մեքսիկա) Knack-ից և Le Soir-ից (Բելգիա), The Wire-ից (Հնդկաստան), Daraj-ից (Սիրիա), Direkt36-ից (Հունգարիա), և Կազմակերպված հանցավորության և կոռուպցիայի լուսաբանման նախագիծը հետաքննել են լրտեսական գործողությունները։ Ավելին⇒

Նորություններ

Շարունակվող իրադարձություններ՝ Իսրայելա-ամերիկյան հարվածներ Իրանին (2026) • Իրանի բողոքի ցույցեր • Ռուսաստանի ներխուժում Ուկրաինա • Եվրատեսիլ 2026

մայիսի 14-ին Էվիկա Սիլինյան (լուսանկարում) հայտարարել է Լատվիայի վարչապետի պաշտոնից իր հրաժարականի մասին։
MV Hondius զբոսանավում (լուսանկարում) հանտավիրուսի բռնկումը ստիպել է մնացած ուղևորների մեծ մասին կարանտինի ենթարկվել նավի վրա։
մայիսի 7-ին Չինաստանի պաշտպանության երկու նախկին նախարարները՝ Վեյ Ֆենհեն և Լի Շանֆուն, կոռուպցիայի համար դատապարտվել են մահապատժի։
մայիսի 4-ին Երևանում կայացավ Եվրոպական քաղաքական համայնքի 8-րդ գագաթնաժողովը, որը անկախությունից ի վեր Հայաստանի հյուրընկալած ամենամեծ միջազգային քաղաքական իրադարձությունն էր. մասնակցում էին անդամ և գործընկեր պետությունների 48 երկրների ու կառավարությունների ղեկավարների, ինչպես նաև հրավիրյալ պատվիրակներ։
ապրիլի 25-ին կրակոցներ են հնչել Վաշինգտոն քաղաքի Վաշինգտոն Հիլթոն հյուրանոցում անցկացվող Սպիտակ տան թղթակիցների ամենամյա ընթրիքի անվտանգության ստուգման գլխավոր գոտու մոտ․ ԱՄՆ-ի նախագահ Դոնալդ Թրամփը, առաջին տիկին Մելանյա Թրամփը, փոխնախագահ Ջեյ Դի Վենսը և Կաբինետի անդամները տարհանվել են ԱՄՆ-ի Գաղտնի ծառայության կողմից:

Վերջերս մահացածներ՝ Նիկոլայ Ծատուրյան • Կոջի Սուզուկի • Վիլյամ Պետրոսյան

Հաջորդ թողարկում | Պահոց | Խմբագրել

Գիտե՞ք, որ․․․

․․․այս կինը մահացել է 75 տարի առաջ, բայց նրա բջիջները անմահ են, և անգնահատելի դեր են խաղացել աշխարհում բժշկական ամենամեծ բացահայտումների մեջ։
․․․ամերիկացի այս դերասանն այնքան ամուր որովայն է ունեցել, որ ներկայացումների ընթացքում դիմացել է թնդանոթային արկի հարվածներին (լուսանկարում):
․․․մինչև գրականությամբ զբաղվելը Հարուկի Մուրակամին ղեկավարել է ջազային բար։
․․․այս երիտասարդ կինը համաշխարհային ճանաչում է ձեռք բերել 1976 թվականին Բեյրութի կենտրոնում տեղի ունեցած մարտերում իր խիզախության շնորհիվ և ստացել «Մայրիների երկրի Ժաննա դ'Արկ» մականունը։
․․․որոշ երկրներում գործունեության այս ձևը (պատկերում) պարզապես ծուլություն չէ, այլ պարզապես ներկա պահը վայելելու արվեստ։
․․․այս կղզին ներկայումս պատկանում է երկու երկրի՝ Իսպանիային և Ֆրանսիային, և փոխում է պատկանելությունը յուրաքանչյուր վեց ամիսը մեկ։

Հաջորդ թողարկում | Արխիվ | Խմբագրել

Ներկայացում

Վիքիպեդիան առցանց, բազմալեզու, խմբային հանրագիտարանային նախագիծ է, որն աշխատում է վիքի ձևաչափով։ Նախագիծը նպատակ ունի տրամադրել ազատ, հավաստի և ստուգելի բովանդակություն, որը յուրաքանչյուրը կարող է փոփոխել և բարելավել։

Վիքիպեդիան առաջնորդվում է հիմնարար սկզբունքներով, իսկ բովանդակությունը հրապարակվում է Creative Commons BY-SA արտոնագրի ներքո։ Այն կարելի է պատճենել և օգտագործել՝ պահպանելով սույն արտոնագրի պայմանները։ Վիքիպեդիայում ողջ տեղեկատվությունը ներկայացված է ազատ, առանց գովազդի և իր օգտագործողների անձնական տվյալների օգտագործման։

Վիքիպեդիայի հոդվածների հեղինակները կամավորներն են։ Նրանք կոորդինացնում են իրենց ջանքերը համաձայն համայնքում ընդունված կանոնների և ուղեցույցների ու առանց առաջնորդների։

Այս պահին Հայերեն Վիքիպեդիայում կա՝
327 089 հոդված	722 ակտիվ խմբագիր

Համագործակցություն

Վիքիպեդիան հանրագիտարան է, որն ստեղծվել և զարգանում է քեզ նման այցելուների կողմից։ Այստեղ գործում է «մեկը բոլորի համար, բոլորը՝ մեկի համար» սկզբունքը։

Առաջին անգա՞մ ես փորձում. օգտվի՛ր օգնության դասընթացից։ Չգիտես՝ ինչի՞ց սկսել. ահա մի քանի խորհուրդ։

Մասնակցի՛ր այս ամիս կազմակերպվող նախագծերին։

Նախագծի էջ | Հաջորդ թողարկում

Այս օրը պատմության մեջ

1953 թ. ԱՄՆ ատոմային հրետանու փորձարկումը

Նշվում է Աֆրիկայի օրը։

1810 թ. – Արգենտինան անկախացավ Իսպանիայից։
1857 թ. – ծնվել է Սիրանույշը, հայ նշանավոր դերասանուհի (մահ. 1932 թ.)։
1869 թ. – Մոցարտի «Դոն Ժուան» օպերայի բեմադրությունով բացվեց Վիեննայի պետական օպերայի շենքը։
1895 թ. – Օսկար Ուայլդը դատապարտվեց 2 տարվա ուղղիչ աշխատանքների։
1910 թ. – ծնվել է Խաչիկ Դաշտենցը, հայ խորհրդային գրող, բանաստեղծ, արձակագիր, թարգմանիչ, բանասեր (մահ. 1974 թ.)։
1941 թ. – ծնվել է Օլեգ Դալը, կինոյի և թատրոնի ռուս սիրված դերասան (մահ. 1981 թ.)։
1951 թ. – ծնվել է Վաչագան Սարգսյանը, հայ գրող, թարգմանիչ, հրատարակիչ, խմբագիր, «9-րդ հրաշալիք» թերթի հիմնադիր և գլխավոր խմբագիր։
1953 թ. – ԱՄՆ-ն իր պատմության մեջ առաջին ու միակ անգամ կատարեց ատոմային հրետանու փորձարկում։
1963 թ. – Ադիս Աբեբայում ստեղծվեց Աֆրիկյան միասնության կազմակերպությունը, որը 2002 թ. վերանվանվեց Աֆրիկյան Միություն: ՄԱԿ-ը այս օրը հռչակել է որպես Աֆրիկայի ազատագրման օր։
2003 թ. – տեղի ունեցան Հայաստանի Ազգային ժողովի 3-րդ գումարման ընտրությունները։
2010 թ. – Դիփ Փարփլ բրիտանական ռոք-խումբը համերգ տվեց Երևանում։