Գլխավոր էջ

Վիքիպեդիա

Ազատ հանրագիտարան, որը կարող է խմբագրել յուրաքանչյուր ոք։

Շաբաթվա հոդված

Քրիստոնեությունը Սիրիայում սկզբնավորվել է քրիստոնեության առաջացումից ի վեր։ Սիրիան՝ պատմական Ասորիքը, աշխարհի ամենահին քրիստոնեական համայնքներից մեկն է, նկարագրվում է որպես «քրիստոնեության օրրան»:

Սուրբ Պետրոս և Պողոս առաքյալների ավանդույթներում արմատներ գցելով՝ Սիրիան արագորեն դարձավ վաղ քրիստոնեության խոշոր կենտրոն և ծնունդ տվեց բազմաթիվ նշանակալի աստվածաբանների և եկեղեցական առաջնորդների։ 325 թվականին Նիկեայի առաջին ժողովին մասնակցած 200 եպիսկոպոսներից քսանը Սիրիայից էին։ Դարերի ընթացքում սիրիացի քրիստոնյաները կարևոր դեր են խաղացել քրիստոնեական մտքի և գործելակերպի ձևավորման գործում՝ նպաստելով տարբեր ծիսական ավանդույթների, վանական շարժումների և աստվածաբանական դպրոցների զարգացմանը։ Սուրբ Պողոս առաքյալը հայտնի դարձավ Դամասկոս տանող ճանապարհին քրիստոնեություն ընդունելով, իսկ Սիրիան ունեցել է յոթ պապ՝ Անիկետոս (157-168), Հովհաննես V (685-686), Սարգիս I (687-701), Սիսինիոս (708), Կոստանդինոս (708-715), Գրիգոր III (731-741) և առաջին պապը՝ Սուրբ Պետրոսը, որը Բեթսայիդայից էր։ Նրանց ժառանգության մեջ են մտնում ամենահին եկեղեցիների, վանքերի և ուխտագնացության վայրերի հիմնադրումը, ինչպիսիք են Սուրբ Սիմեոն Սյունակյաց եկեղեցու 5-րդ դարի մնացորդները, Սեյդնայայի Աստվածամոր վանք և Կոստանդինի և Հեղինեի տաճարը։ Սիրիայի տարածքով դեպի Հայկական լեռնաշխարհ և Կովկաս են եկել քրիստոնեության բազմաթիվ քարոզիչներ․ հատկանշանական է, որ ասորական ծագում ունեին անգամ քորեպիսկոպոս Դանիելը (347), ապա նաև՝ հայոց կաթողիկոսներ Սուրմակը (428-429), Բրքիշոն (429-432) և Շմուելը (432-437)։ Վրաստանում քրիստոնեության հայտնի գործիչների մեջ հատկապես առանձնանում է համանուն վանական համալիրի հիմնադիր Դավիթ Գարեջացին՝ 13 այլ վանական հայրապետների հետ։

Սիրիաբնակ քրիստոնյաները մեծ դերակատարում են ունեցել Օսմանյան կայսրությունից Սիրիայի ազատագրման հարցում ևս։ Հետաքրքրական է, որ սիրիական ազգայնականությունը, ի տարբերություն եգիպտականի, սկիզբ է առել և հասունացել ոչ միայն սիրիացի մուսուլման արաբների, այլ սիրիաբնակ բազմազգ քրիստոնյաների (Ռիզկալլա Հասուն, Նասիֆ ալ-Յազիջի, Բուտրուս և Սալիմ ալ-Բուսթանիներ, Ադիբ Իսհակ, Անտուն Սաադա, Միշել Աֆլակ), այնպես էլ մուսուլման քրդերի (Աբդ ալ-Ռահման ալ-Քաուաքիբի) շնորհիվ։ Այնուամենայնիվ, 20-րդ դարի վերջին և 21-րդ դարի սկզբին սիրիական քրիստոնեական համայնքը բախվել է բազմաթիվ մարտահրավերների, այդ թվում՝ շարունակական և դաժան հալածանքների, տեղահանության և արտագաղթի։

Սիրիայում քրիստոնյաները պատերազմից առաջ կազմում էին Սիրիայի բնակչության մոտ 10%-ը, բայց այժմ գնահատվում է, որ նրանք կազմում են շատ ավելի քիչ՝ սիրիական քաղաքացիական պատերազմի ազդեցության պատճառով։ Սիրիայում քրիստոնյաները նույնպես ենթարկվել են բռնության և խտրականության «Իսլամական պետության» զինյալների կողմից երկրի մեծ տարածքների վերահսկողության ընթացքում: Նրանց եկեղեցիները վերածվել են ռազմական շտաբների, իսկ նրանց ունեցվածքը բռնագրավվել է: Քրիստոնյաների հալածանքները Սիրիայում ավելի են սրվել այդ ժամանակվանից ի վեր։ Հալեպում՝ երկրի երկրորդ խոշորագույն քաղաքում, քրիստոնյա բնակիչների համամասնությունը պատերազմից առաջ եղած 12%-ից նվազել է մինչև 1.4%՝ 2023 թվականին, պատերազմի ընթացքում վնասվել է ավելի քան 20 եկեղեցի։ Իդլիբ քաղաքը գրեթե ամբողջությամբ դատարկվել է իր քրիստոնյա բնակչությունից իսլամիստական կառավարման ներքո։ Որոշ կառավարություններ և կազմակերպություններ, այդ թվում՝ Միացյալ Նահանգները, պնդում են, որ Մերձավոր Արևելքում և Հյուսիսային Աֆրիկայում, մասնավորապես Սիրիայում և Իրաքում, քրիստոնյաների հալածանքները կազմում են ցեղասպանության ակտ։ Ավելին⇒

Նորություններ

Շարունակվող իրադարձություններ՝ Հայաստանի խորհրդարանական ընտրություններ (2026) • Իսրայելա-ամերիկյան հարվածներ Իրանին (2026) • Իրանի բողոքի ցույցեր • Ռուսաստանի ներխուժում Ուկրաինա

մայիսի 14-ին Էվիկա Սիլինյան (լուսանկարում) հայտարարել է Լատվիայի վարչապետի պաշտոնից իր հրաժարականի մասին։
MV Hondius զբոսանավում (լուսանկարում) հանտավիրուսի բռնկումը ստիպել է մնացած ուղևորների մեծ մասին կարանտինի ենթարկվել նավի վրա։
մայիսի 7-ին Չինաստանի պաշտպանության երկու նախկին նախարարները՝ Վեյ Ֆենհեն և Լի Շանֆուն, կոռուպցիայի համար դատապարտվել են մահապատժի։
մայիսի 4-ին Երևանում կայացավ Եվրոպական քաղաքական համայնքի 8-րդ գագաթնաժողովը, որը անկախությունից ի վեր Հայաստանի հյուրընկալած ամենամեծ միջազգային քաղաքական իրադարձությունն էր. մասնակցում էին անդամ և գործընկեր պետությունների 48 երկրների ու կառավարությունների ղեկավարների, ինչպես նաև հրավիրյալ պատվիրակներ։

Վերջերս մահացածներ՝ Նիկոլայ Ծատուրյան • Կոջի Սուզուկի • Վիլյամ Պետրոսյան

Հաջորդ թողարկում | Պահոց | Խմբագրել

Գիտե՞ք, որ․․․

․․․կա ոչ պաշտոնական դիտարկում, ըստ որի՝ միջազգային խոշոր ճգնաժամերից անմիջապես առաջ ԱՄՆ-ի կառավարական շենքերից արագ սննդի առաքման պատվերների կտրուկ աճ է տեղի ունենում։
․․․Սան Ֆրանցիսկոյի այս բնակիչը (լուսանկարում), որը 1859 թվականին իրեն հռչակել է «Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների կայսր», ապա նաև՝ «Մեքսիկայի տիրակալ», «լուծարել է» ԱՄՆ-ի Կոնգրեսը, ինչպես նաև Հանրապետական և Դեմոկրատական կուսակցությունները:
․․․օրենքով արգելվում է մահանալ այս քաղաքի տարածքում, քանի որ հավերժական սառցույթի պայմաններում մահացածների մարմինները չեն քայքայվում և գրավում են գիշատիչների ուշադրությունը։
․․․Կորեայի խորհրդանիշներից մեկը համարվող այս ուտեստը եղել է տիեզերքում, նրան են նվիրվել բանաստեղծություններ և վեպեր:
․․․ֆրանսիացի այս գրողը հեղինակ է մի վեպի, որտեղ չկա ֆրանսերենում հաճախ հանդիպող «e» տառը:
․․․Ավստրալիայի այս քաղաքի բնակիչների մի մասն ապրում է ստորգետնյա տներում (լուսանկարում)։

Հաջորդ թողարկում | Արխիվ | Խմբագրել

Ներկայացում

Վիքիպեդիան առցանց, բազմալեզու, խմբային հանրագիտարանային նախագիծ է, որն աշխատում է վիքի ձևաչափով։ Նախագիծը նպատակ ունի տրամադրել ազատ, հավաստի և ստուգելի բովանդակություն, որը յուրաքանչյուրը կարող է փոփոխել և բարելավել։

Վիքիպեդիան առաջնորդվում է հիմնարար սկզբունքներով, իսկ բովանդակությունը հրապարակվում է Creative Commons BY-SA արտոնագրի ներքո։ Այն կարելի է պատճենել և օգտագործել՝ պահպանելով սույն արտոնագրի պայմանները։ Վիքիպեդիայում ողջ տեղեկատվությունը ներկայացված է ազատ, առանց գովազդի և իր օգտագործողների անձնական տվյալների օգտագործման։

Վիքիպեդիայի հոդվածների հեղինակները կամավորներն են։ Նրանք կոորդինացնում են իրենց ջանքերը համաձայն համայնքում ընդունված կանոնների և ուղեցույցների ու առանց առաջնորդների։

Այս պահին Հայերեն Վիքիպեդիայում կա՝
327 913 հոդված	732 ակտիվ խմբագիր

Համագործակցություն

Վիքիպեդիան հանրագիտարան է, որն ստեղծվել և զարգանում է քեզ նման այցելուների կողմից։ Այստեղ գործում է «մեկը բոլորի համար, բոլորը՝ մեկի համար» սկզբունքը։

Առաջին անգա՞մ ես փորձում. օգտվի՛ր օգնության դասընթացից։ Չգիտես՝ ինչի՞ց սկսել. ահա մի քանի խորհուրդ։

Մասնակցի՛ր այս ամիս կազմակերպվող նախագծերին։

Նախագծի էջ | Հաջորդ թողարկում

Այս օրը պատմության մեջ

Աշխարհի շատ երկրներում նշվում է Երեխաների պաշտպանության միջազգային օրը

1815 թ. – Մոսկվայում բացվեց Սուրբ Հարություն եկեղեցին։
1878 թ. – սկսվեց Բեռլինի կոնգրեսը։
1937 թ. – ծնվել է Լուսինե Զաքարյանը, հայ նշանավոր օպերային երգչուհի (մահ. 1991 թ.)։
1926 թ. – ծնվել է Մերիլին Մոնրոն, ամերիկացի հռչակավոր դերասանուհի, մոդել և երգչուհի (մահ. 1962 թ.)։
1935 թ. – հիմնվեց Երևանի պետական տիկնիկային թատրոնը։
1968 թ. – մահացել է Հելեն Քելլերը, կույր ու խուլ ամերիկացի կին գրող, արվեստի բնագավառում բակալավրի աստիճան ստացած առաջին կույր ու խուլ անձնավորությունը։
1975 թ. – ծնվել է Հայաստանի 16-րդ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը։
1980 թ. – սկսեց եթեր հեռարձակվել «CNN» հեռուստաալիքը, առաջին շուրջօրյա լրատվական հեռուստաալիքը։
2004 թ. – հայտնաբերվեցին Սատուրնի արբանյակներ Մետոնան ու Պալլենան։
2016 թ. - Հայերեն Վիքիպեդիան հատեց 200 000 հոդվածի շեմը։